TẠI SAO “THUYẾT HIỆN TẠI” (*) CÓ THỂ LÀ MỘT TRONG NHỮNG PHÁT MINH QUAN TRỌNG NHẤT TRONG LỊCH SỬ XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI? - Và có thể, BẠN sẽ bỏ lỡ một trong những phát minh quan trọng nhất của lịch sử nhân loại?

TẠI SAO “THUYẾT HIỆN TẠI” (*) CÓ THỂ LÀ MỘT TRONG NHỮNG PHÁT MINH QUAN TRỌNG NHẤT TRONG LỊCH SỬ XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI?
Và có thể, BẠN sẽ bỏ lỡ một trong những phát minh quan trọng nhất của lịch sử nhân loại?
“HIỆN TẠI LÀ TẤT CẢ. KHÔNG CÓ GÌ TỒN TẠI BÊN NGOÀI KHOẢNH KHẮC HIỆN TẠI NÀY.” — TK (*)

Có những phát minh làm thay đổi cách con người sinh sống.
Có những phát minh làm thay đổi cách con người lao động, sản xuất, trao đổi và tổ chức xã hội.
Có những phát minh làm thay đổi cách con người nhìn nhận thế giới.
Và cũng có những phát minh, nếu thực sự được nhận diện và phát triển đúng mức, có thể làm thay đổi chính hệ quy chiếu mà con người sử dụng để nhìn nhận tất cả những điều nói trên.
Bánh xe đã thay đổi cách con người di chuyển.
Chữ viết đã thay đổi cách con người lưu giữ và truyền tải tri thức.
Toán học đã mở ra một ngôn ngữ chung để mô tả những quan hệ và quy luật của thế giới.
Khoa học thực nghiệm đã thay đổi cách con người đặt câu hỏi và kiểm chứng những điều mình tin tưởng.
Thuyết Tương Đối đã làm thay đổi sâu sắc cách vật lý học hiểu về không gian, thời gian, chuyển động và hấp dẫn.
Cơ học lượng tử đã mở ra một cách nhìn mới về thế giới vi mô.
Internet đã thay đổi cách nhân loại kết nối, giao tiếp và tiếp cận thông tin.
Bitcoin mở ra một không gian mới của tiền tệ, và khiến nhân loại phải đặt lại một câu hỏi mà ai cũng nghĩ mình đã biết, "Tiền là gì?".
Và có lẽ... còn nhiều các phát minh nữa mà chúng ta chưa thể liệt kê!
Nhưng có một câu hỏi lớn hơn tất cả những câu hỏi ấy:
Điều gì sẽ xảy ra nếu con người tìm được một hệ quy chiếu mới để nhìn nhận toàn bộ những gì đang tồn tại?
Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta không chỉ thay đổi cách nhìn về một sự vật, một hiện tượng, một lĩnh vực hay một ngành khoa học, mà bắt đầu xem xét lại chính cách mình nhìn nhận toàn bộ thực tại? 
Đó chính là câu hỏi triết học mà THUYẾT HIỆN TẠI (A Current Theory – ACT) đang đặt ra.
Và điểm khởi đầu của nó là một khái niệm tưởng chừng vô cùng quen thuộc:
HIỆN TẠI.
Nhưng có lẽ, điều đáng chú ý nhất không nằm ở việc Thuyết Hiện Tại nói về Hiện Tại.
Điều đáng chú ý nằm ở một tuyên bố lớn hơn:
THUYẾT HIỆN TẠI không chỉ nói về Hiện Tại. THUYẾT HIỆN TẠI hướng đến việc nhận diện CÁI TOÀN THỂ và khám phá TRẬT TỰ ẨN của CÁI TOÀN THỂ đó.
Đây chính là điểm khiến cuộc đối thoại về Hiện Tại có thể trở thành một cuộc đối thoại về tất cả.

1. MỘT PHÁT MINH CÓ THỂ THAY ĐỔI KHÔNG PHẢI THẾ GIỚI, MÀ LÀ CÁCH CON NGƯỜI NHÌN NHẬN THẾ GIỚI
Lịch sử nhân loại có thể được nhìn nhận như một chuỗi những thay đổi về công cụ, tri thức và hệ quy chiếu.
Khi chưa có bánh xe, con người vận chuyển vật nặng bằng những phương thức hạn chế. Khi bánh xe xuất hiện, khả năng di chuyển và vận tải được mở rộng.
Khi chưa có chữ viết, phần lớn tri thức phải phụ thuộc vào trí nhớ và truyền khẩu. Khi chữ viết xuất hiện, tri thức có thể được lưu giữ, tích lũy và truyền qua nhiều thế hệ.
Khi chưa có khoa học hiện đại, nhiều hiện tượng tự nhiên được giải thích bằng những hệ thống niềm tin khác nhau. Khi phương pháp khoa học phát triển, con người có thêm một phương thức quan sát, đặt giả thuyết, thử nghiệm và kiểm chứng.
Những phát minh ấy không nhất thiết tạo ra thế giới mới theo nghĩa vật chất. Chúng tạo ra những khả năng mới để con người tiếp cận, hiểu và tác động đến thế giới.
Vì vậy, cần phân biệt hai loại thay đổi.
Thay đổi thứ nhất: Thay đổi công cụ để con người làm việc trong thế giới.
Thay đổi thứ hai: Thay đổi hệ quy chiếu để con người nhìn nhận thế giới.
Loại thứ hai có thể tạo ra ảnh hưởng sâu rộng hơn, bởi một hệ quy chiếu mới có khả năng tác động đến cách chúng ta hiểu nhiều lĩnh vực cùng lúc.
Chẳng hạn, khi con người bắt đầu sử dụng một hệ thống đo lường thống nhất, nhiều hoạt động khoa học, thương mại và kỹ thuật trở nên dễ dàng phối hợp hơn.
Khi con người nhận thức được rằng thời gian không phải nền tảng cơ bản của vũ trụ, vị trí của thời gian trong bức tranh của thực tại đã phải được nhìn nhận lại.
Khi Thuyết Lượng Tử phát triển, cách con người nghiên cứu vật chất, năng lượng, trường, và mối quan hệ giữa chúng cũng thay đổi sâu sắc.
Vậy câu hỏi đặt ra là:
Nếu Hiện Tại được sử dụng như một hệ quy chiếu để xem xét toàn bộ thực tại, liệu điều gì có thể thay đổi?
Liệu chúng ta có thể nhìn nhận lại thời gian, không gian, nhân quả, tự do, hạnh phúc, sự hiện diện, tự nhiên và chính vị trí của con người trong Cái Toàn Thể?
Đó là câu hỏi mà Thuyết Hiện Tại muốn mở ra.
2. ĐIỀU ĐẶC BIỆT: THUYẾT HIỆN TẠI KHÔNG CHỈ PHÁT MINH RA MỘT KHÁI NIỆM VỀ HIỆN TẠI
Trên thực tế, con người đã nói về Hiện Tại từ rất lâu.
Triết học phương Đông có những tư tưởng sâu sắc về sự sống trong hiện tiền, về Đạo, về Tự Nhiên và về sự vận hành của vạn vật.
Phật học có những cách tiếp cận sâu sắc về vô thường, duyên khởi, chấp trước và sự tỉnh thức trong từng khoảnh khắc.
Các truyền thống Kitô giáo có những suy tư về sự hiện hữu, sáng tạo, vĩnh cửu và mối quan hệ giữa con người với Thiên Chúa.
Triết học phương Tây đã tranh luận về bản thể, thời gian, hiện hữu và thực tại qua nhiều thế kỷ.
Khoa học hiện đại nghiên cứu thời gian, không gian, vật chất, năng lượng, trường và các quy luật tự nhiên.
Vậy Thuyết Hiện Tại có thể đóng góp điều gì mới?
Điểm cần được xem xét không phải là việc tuyên bố rằng chỉ có "Thuyết Hiện Tại" (*) mới nói về Hiện Tại.
Điểm đáng nghiên cứu là:
Liệu có thể xây dựng một hệ thống nhận thức lấy HIỆN TẠI làm hệ quy chiếu trung tâm để kết nối những câu hỏi vốn thường được nghiên cứu riêng biệt hay không?
Nếu câu trả lời là có, thì Hiện Tại không còn chỉ là một khái niệm chỉ thời điểm đang diễn ra.
Nó trở thành một điểm khởi đầu để khảo sát toàn bộ thực tại.
Từ đây, một cách tiếp cận mới xuất hiện:
• Quá Khứ được xem xét trong mối quan hệ với ký ức, dấu vết và những gì đang được lưu giữ trong Hiện Tại.
• Tương Lai được xem xét trong mối quan hệ với dự đoán, khả năng, ý định và những gì đang được hình thành trong Hiện Tại.
• Thời Gian Tâm Lý được xem xét qua hoạt động của tâm trí.
• Thời Gian Vật Lý được xem xét qua các hệ thống đo lường và những lý thuyết vật lý.
• Không-Thời Gian được xem xét trong mối quan hệ với cấu trúc của thực tại.
• Nhân Quả được xem xét trong mối quan hệ giữa các sự kiện, điều kiện và quá trình.
• Tự Do được xem xét trong mối quan hệ với nhận thức, lựa chọn và hành động.
• Hạnh Phúc được xem xét trong mối quan hệ với trải nghiệm sống.
• Hiện Diện được xem xét như năng lực nhận biết và tham dự vào điều đang diễn ra.
• Cái Toàn Thể được xem xét như phạm vi bao quát của mọi sự vật, hiện tượng và mối quan hệ.
Tất cả cùng hội tụ về một câu hỏi:
Điều gì đang tồn tại, và chúng ta đang nhận biết nó từ hệ quy chiếu nào?
Đây là bước chuyển từ việc nói về một khoảnh khắc sang việc khảo sát toàn bộ thực tại thông qua một hệ quy chiếu thống nhất.

3. PHÁT MINH LỚN THỨ NHẤT: CÁI TOÀN THỂ
Trong lịch sử tư tưởng, con người luôn tìm cách trả lời câu hỏi:
Tất cả là gì?
Vũ trụ là gì?
Tự nhiên là gì?
Thực tại là gì?
Vạn vật có một nguồn gốc chung hay không?
Có một nguyên lý nào bao quát sự vận hành của tất cả hay không?
Con người có thể hiểu được toàn bộ thế giới bằng một hệ thống nhận thức thống nhất hay không?
Những câu hỏi này đã xuất hiện trong triết học, tôn giáo, khoa học và đời sống từ rất lâu.
Tuy nhiên, một khó khăn thường xuyên xuất hiện: con người có xu hướng phân chia thế giới thành nhiều đối tượng nghiên cứu.
Vật lý nghiên cứu vật chất, năng lượng và các tương tác.
Sinh học nghiên cứu sự sống.
Tâm lý học nghiên cứu tâm trí và hành vi.
Xã hội học nghiên cứu con người trong các cấu trúc xã hội.
Triết học nghiên cứu những vấn đề nền tảng về tồn tại, nhận thức và giá trị.
Tôn giáo đặt ra những câu hỏi về nguồn gốc, ý nghĩa và chiều kích tinh thần của đời sống.
Mỗi lĩnh vực có ngôn ngữ, phương pháp và phạm vi nghiên cứu riêng.
Nhưng đằng sau tất cả những phân chia ấy vẫn có một câu hỏi chung:
Những gì chúng ta đang nghiên cứu có cùng thuộc về một thực tại hay không?
Nếu có, thì thực tại ấy là gì?
Trong cách tiếp cận của Thuyết Hiện Tại, câu trả lời được mở ra bằng khái niệm:
CÁI TOÀN THỂ — THE WHOLENESS
Cái Toàn Thể có thể được hiểu là toàn bộ những gì tồn tại, cùng các mối quan hệ, quá trình và quy luật cấu thành nên thực tại.
Nó không chỉ là một vật thể.
Không chỉ là một hành tinh.
Không chỉ là một thiên hà.
Không chỉ là một vũ trụ theo nghĩa vật lý.
Cũng không chỉ là tổng số những sự vật mà con người hiện đang biết đến.
Cái Toàn Thể là một khái niệm bao quát, hướng đến việc nhận diện toàn bộ phạm vi của cái đang tồn tại.
Để dễ hình dung, hãy thử nhìn Cái Toàn Thể qua những hệ ngôn ngữ khác nhau.
Trong ngôn ngữ Đạo học:
Cái Toàn Thể có thể được liên hệ với Tự Nhiên, với Đạo và sự vận hành tự nhiên của vạn vật.
Trong cách diễn giải của Thuyết Hiện Tại, Tự Nhiên được xem xét trong mối quan hệ với Hiện Tại và Trường Hiện Tại (Tự Nhiên).
Trong ngôn ngữ Phật học:
Cái Toàn Thể có thể được liên hệ với thế giới hiện tượng, vạn pháp và mạng lưới duyên khởi.
Trong cách diễn giải của Thuyết Hiện Tại, thế giới và vũ trụ được xem xét trong mối quan hệ với Hiện Tại và Trường Hiện Tại (Đồng thời).
Trong ngôn ngữ Kitô giáo:
Cái Toàn Thể có thể được liên hệ với vũ trụ và toàn bộ công trình sáng tạo.
Trong cách diễn giải của Thuyết Hiện Tại, toàn bộ vũ trụ được xem xét trong mối quan hệ với Hiện Tại và Trường Hiện Tại (Đồng hiện).
Trong ngôn ngữ khoa học:
Cái Toàn Thể có thể được tiếp cận qua vũ trụ, tự nhiên, các hệ vật lý, những tương tác và các quy luật chi phối chúng.
Trong cách diễn giải của Thuyết Hiện Tại, đây là hướng khảo sát Hiện Tại như một hệ quy chiếu thống nhất để nghiên cứu thực tại.
Trong ngôn ngữ đời thường:
Cái Toàn Thể là tất cả những gì con người có thể nghĩ đến khi nói về mọi thứ: những gì đã xảy ra, đang xảy ra, có thể xảy ra; thế giới tự nhiên, thế giới con người, đời sống, xã hội, văn hóa, tri thức và những điều vượt ra ngoài mọi sự hiểu biết.
Đây là một cách diễn giải triết học nhằm tạo cầu nối giữa nhiều hệ ngôn ngữ khác nhau. Nó không có nghĩa rằng các truyền thống Đạo học, Phật học, Kitô giáo và khoa học đều có cùng một giáo lý hay cùng một định nghĩa về Hiện Tại.
Điểm quan trọng là:
Con người có thể sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau để nói về một thực tại mà tất cả chúng ta đều đang sống trong đó.
Và Thuyết Hiện Tại đề xuất một câu hỏi:
Liệu HIỆN TẠI có thể trở thành điểm quy chiếu chung để chúng ta bắt đầu nhận diện CÁI TOÀN THỂ?
Nếu có, đây sẽ là một hướng tiếp cận đáng được nghiên cứu nghiêm túc.
4. PHÁT MINH LỚN THỨ HAI: TRẬT TỰ ẨN CỦA CÁI TOÀN THỂ

(...)

///---

Còn nữa...

///---

- File ghi âm của Bài viết trên (11 phút, 30 giây) (Nghe miễn phí): https://drive.google.com/file/d/1g9CTextITQMkzwKmQGopjsemtD38craQ/view?usp=drivesdk

- Đọc tiếp: File PDF toàn diện (34 trang A4, với 6.800 từ) tại đây (260.000₫/Bài viết Chuyên sâu): https://drive.google.com/file/d/1cyP5jjONw0ezciWTqjXwZukli_2b6Haj/view?usp=drivesdk

- Nghe tiếp: File Ghi âm toàn diện (29 phút) tại đây (260.000₫/File Ghi âm (Quà tặng kèm theo khi MUA BÀI VIẾT CHUYÊN SÂU)): https://drive.google.com/file/d/1siKEtfX3LRNnF7HG5GwO_yEtiDV1fLuG/view?usp=drivesdk

///---

Read More

"TỰ DO THỜI GIAN" — HÀNG HÓA ĐẮT NHẤT THẾ GIỚI""

"TỰ DO THỜI GIAN" — HÀNG HÓA ĐẮT NHẤT THẾ GIỚI""

Và vì sao “Hệ quy chiếu Hiện tại” có thể trở thành một trong những tài sản quý giá nhất của con người?

“TỰ DO THỜI GIAN là hàng hóa đắt nhất thế giới này. Và bởi vì, để đạt được "Tự do Thời gian" thì không thể dùng bất kỳ phương pháp nào khác ngoài phương pháp đơn giản là "Hệ quy chiếu Hiện tại". Do đó, "Hệ quy chiếu Hiện tại" sẽ là hàng hóa đắt nhất thế giới! Nếu bạn không tin, tôi không có thời gian để giải thích nó!” — THUYẾT HIỆN TẠI (*)

I. THỨ ĐẮT NHẤT KHÔNG PHẢI LÀ TIỀN

Thế giới đã từng nghĩ rằng thứ đắt nhất là vàng.

Sau đó, con người nghĩ rằng đó là dầu mỏ.

Rồi đất đai.

Bất động sản.

Công nghệ.

Dữ liệu.

Năng lượng.

Trí tuệ.

Nhưng có một thứ mà tất cả những thứ trên đều không thể mua lại:

Khoảnh khắc Hiện tại.

Bạn có thể kiếm lại tiền.

Bạn có thể mua lại một căn nhà.

Bạn có thể xây dựng lại một doanh nghiệp.

Bạn có thể tạo ra một tài sản mới.

Bạn thậm chí có thể phục hồi một nền văn minh sau một cuộc khủng hoảng.

Nhưng bạn không thể mua lại ngày hôm qua.

Một giây đã trôi qua là một giây không thể hoàn lại.

Một tuổi trẻ đã đi qua là một tuổi trẻ không thể mua lại.

Một khoảnh khắc đã bỏ lỡ là một khoảnh khắc không thể đặt hàng lần thứ hai.

Vì vậy, nếu phải tìm một thứ thực sự khan hiếm trên Trái Đất, có lẽ chúng ta không cần tìm trong lòng đất.

Nó nằm ngay trong đời sống của mỗi con người:

HIỆN TẠI.

Và nếu hiện tại là tài nguyên khan hiếm nhất, thì một câu hỏi lớn lập tức xuất hiện:

Điều gì là thứ thực sự có giá trị?

Câu trả lời có thể là: Quyền được tự do đối với thời gian của chính mình.

Đó chính là điều mà Thuyết Hiện Tại gọi là:

"TỰ DO THỜI GIAN"

II. TỰ DO THỜI GIAN KHÔNG PHẢI LÀ CÓ NHIỀU THỜI GIAN

Đây là điểm cần phân biệt.

Một người có thể có rất nhiều thời gian nhưng hoàn toàn không tự do.

Một người có thể có ít thời gian nhưng lại sống rất tự do.

Vậy vấn đề không đơn giản là:

“Tôi có bao nhiêu thời gian?”

Mà là:

“Tôi đang sống như thế nào trong khoảng thời gian mà tôi có?”

Đây là sự khác biệt giữa số lượng thời gian và quyền tự chủ đối với đời sống.

Một người làm việc 12 giờ mỗi ngày có thể kiếm được rất nhiều tiền.

Nhưng nếu toàn bộ 12 giờ ấy bị chi phối bởi:

lịch trình,

deadline,

nợ nần,

áp lực,

kỳ vọng xã hội,

quá khứ,

tương lai,

và sự lo lắng,

thì người ấy có thực sự sở hữu thời gian của mình hay không?

Ngược lại, một người có thể chỉ có một buổi sáng bình thường.

Không tài sản khổng lồ.

Không danh tiếng.

Không quyền lực.

Nhưng người ấy hoàn toàn hiện diện trong buổi sáng đó.

Uống một tách cà phê.

Nhìn ánh nắng.

Nói chuyện với người mình yêu.

Làm công việc có ý nghĩa.

Không bị quá khứ kéo lại.

Không bị tương lai kéo đi.

Không bị chiếc đồng hồ trong đầu liên tục thúc ép.

Trong khoảnh khắc ấy,

người đó đang sở hữu thứ mà rất nhiều người giàu nhất thế giới vẫn đang tìm kiếm.

Đó là: quyền sở hữu đối với Sự Hiện Diện của chính mình.

III. NGHỊCH LÝ LỚN NHẤT CỦA THỜI ĐẠI HIỆN ĐẠI

Con người đã phát minh ra hàng nghìn công nghệ để tiết kiệm thời gian.

Máy móc giúp chúng ta làm việc nhanh hơn.

Internet giúp thông tin truyền đi gần như tức thời.

Điện thoại giúp chúng ta liên lạc trong vài giây.

Trí tuệ nhân tạo giúp tự động hóa hàng loạt công việc.

Robot thay thế nhiều hoạt động thủ công.

Phương tiện giao thông ngày càng nhanh.

Năng suất lao động tăng lên.

Nhưng một nghịch lý xuất hiện:

Càng tiết kiệm thời gian, con người dường như càng thiếu thời gian.

Tại sao?

Bởi vì chúng ta thường không thật sự giải phóng thời gian.

Chúng ta chỉ lấp đầy khoảng trống vừa được tạo ra bằng một nhiệm vụ mới.

Máy tính làm công việc trong một giờ thay vì tám giờ.

Con người không nghỉ bảy giờ.

Con người tìm thêm việc.

Internet giúp gửi thông tin trong vài giây.

Con người không có thêm thời gian.

Con người nhận thêm hàng trăm thông báo.

AI giúp hoàn thành một nhiệm vụ trong vài phút.

Con người không nhất thiết sống chậm hơn.

Họ có thể chỉ làm nhiều thứ hơn.

Đó là lý do:

Tiết kiệm thời gian không đồng nghĩa với Tự do Thời gian.

IV. TỰ DO THỜI GIAN LÀ MỘT THỰC TẠI KHÁC

Nếu hiểu theo tinh thần của Thuyết Hiện Tại, Tự do Thời gian không đơn thuần là có nhiều giờ rảnh hơn.

Nó sâu hơn thế.

Đó là khả năng:

không để quá khứ và tương lai tước quyền hiện hữu đối với Hiện Tại.

Quá khứ có thể trở thành ký ức.

Tương lai có thể trở thành kế hoạch.

Nhưng chỉ có Hiện Tại là nơi đời sống thực sự đang diễn ra.

Bạn không thể sống trong ngày hôm qua.

Bạn cũng không thể sống trong ngày mai.

Bạn chỉ có thể sống:

Bây giờ.

Và chính ở đây, Thuyết Hiện Tại đưa ra một cách nhìn rất đặc biệt:

Nếu con người muốn đạt tới Tự do Thời gian, họ không nhất thiết phải “đánh bại thời gian”.

Họ cần thay đổi:

HỆ QUY CHIẾU.

V. HỆ QUY CHIẾU — THỨ ĐANG ĐIỀU KHIỂN CÁCH CHÚNG TA SỐNG

Hãy tưởng tượng hai người cùng đứng trước một cánh cửa.

Một người nhìn thấy:

“Tôi đã thất bại.”

Người kia nhìn thấy:

“Tôi đang học.”

Cùng một sự kiện.

Nhưng hai thế giới tâm lý hoàn toàn khác nhau.

Một người sống trong quá khứ của sự thất bại.

Người kia sống trong Hiện Tại của sự học hỏi.

Điều gì tạo ra sự khác biệt?

Không nhất thiết là sự kiện.

Mà là:

Hệ quy chiếu.

Một người nhìn cuộc đời bằng hệ quy chiếu của tiền bạc.

Một người bằng danh vọng.

Một người bằng thành công.

Một người bằng thất bại.

Một người bằng quá khứ.

Một người bằng tương lai.

Và Thuyết Hiện Tại đề xuất một sự chuyển đổi căn bản:

Hãy lấy HIỆN TẠI làm hệ quy chiếu.

Không phải để phủ nhận quá khứ.

Không phải để bỏ mặc tương lai.

Mà để đưa cả quá khứ và tương lai trở về đúng vị trí của chúng:

Quá khứ là dữ liệu.

Tương lai là khả năng.

Hiện Tại là nơi hành động xảy ra.

VI. “HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI” LÀ GÌ?

Theo cách diễn đạt của Thuyết Hiện Tại, có thể hiểu đơn giản:

Hệ quy chiếu Hiện tại là cách nhìn thế giới mà trong đó Hiện Tại trở thành điểm quy chiếu trung tâm cho nhận thức, quyết định và hành động.

Điều này nghe có vẻ đơn giản.

Thậm chí quá đơn giản.

Nhưng những thay đổi lớn trong tư duy thường bắt đầu từ những điều tưởng như rất đơn giản.

Con người từng mất hàng thế kỷ để nhận ra rằng Trái Đất không nhất thiết là trung tâm của vũ trụ quan sát.

Trong vật lý hiện đại, việc lựa chọn hệ quy chiếu có thể thay đổi cách chúng ta mô tả một hiện tượng.

Trong đời sống cũng vậy.

Hệ quy chiếu thay đổi → cách nhìn thay đổi → cách quyết định thay đổi → hành vi thay đổi → cuộc đời thay đổi.

Đây chính là lý do “Hệ quy chiếu Hiện tại” trong triết học của Thuyết Hiện Tại được xem như một công cụ nền tảng.

VII. TẠI SAO HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI CÓ THỂ “ĐẮT”?

Nếu một thứ có thể giúp con người:

giảm sự lệ thuộc vào quá khứ,

giảm sự ám ảnh về tương lai,

tập trung vào điều đang có thể làm,

nhìn rõ hơn giá trị của khoảnh khắc,

đưa quyết định vào đúng bối cảnh,

và sống chủ động hơn,

thì giá trị của nó không còn dễ đo bằng tiền.

Bởi vì tiền có thể mua:

thời gian của người khác.

Nhưng tiền không nhất thiết mua được:

sự hiện diện của chính mình.

Bạn có thể thuê người làm việc thay mình.

Bạn có thể thuê trợ lý.

Bạn có thể mua dịch vụ.

Bạn có thể tự động hóa.

Bạn có thể thuê robot.

Nhưng không ai có thể:

Sống trong Hiện Tại thay bạn.

Đó là tài sản không thể chuyển nhượng.

VIII. HÀNG HÓA ĐẮT NHẤT CÓ THỂ KHÔNG PHẢI LÀ THỨ BẠN CÓ THỂ SỞ HỮU

Có một nghịch lý thú vị.

Những thứ quý giá nhất thường không phải là những thứ có thể cầm trong tay.

Không khí.

Ánh sáng.

Niềm tin.

Tình yêu.

Sức khỏe.

Sự tự do.

Ý nghĩa.

Và:

Hiện Tại.

Bạn không thể cất Hiện Tại vào két sắt.

Không thể gửi nó vào ngân hàng.

Không thể đóng gói nó thành một container.

Không thể bảo quản nó trong kho.

Bạn chỉ có thể:

sống cùng nó.

Do đó, nếu gọi “Hệ quy chiếu Hiện tại” là một “hàng hóa”, thì đây là một cách nói mang tính triết học:

Không phải hàng hóa theo nghĩa vật chất thông thường.

Mà là một tài sản nhận thức.

Một công cụ tư duy.

Một hệ điều hành tinh thần.

Một phương thức tổ chức đời sống.

Và nếu nó thực sự giúp con người tiến gần hơn tới Tự do Thời gian, thì giá trị của nó có thể vượt xa giá của một sản phẩm vật chất thông thường.

IX. NGƯỜI GIÀU NHẤT THẾ GIỚI CÓ THỂ KHÔNG PHẢI LÀ NGƯỜI CÓ NHIỀU NHẤT

Có một định nghĩa khác về sự giàu có:

Giàu có là có quyền quyết định mình sẽ sử dụng Hiện Tại của mình như thế nào.

Theo định nghĩa này, tài sản không chỉ là:

Bao nhiêu tiền tôi có?

Mà còn là:

Bao nhiêu quyền tự quyết tôi có đối với đời sống của mình?

Đây là sự chuyển đổi:

Từ Wealth of Money

sang

Wealth of Time

và sâu hơn nữa:

Wealth of Present.

X. TỰ DO THỜI GIAN KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ KHÔNG LÀM GÌ

Một hiểu lầm phổ biến là:

Tự do Thời gian = không làm việc.

Không nhất thiết.

Một người có Tự do Thời gian vẫn có thể làm việc 12 giờ.

Nhưng sự khác biệt nằm ở:

12 giờ đó có phải là lựa chọn của họ hay không?

Một nghệ sĩ có thể làm việc cả ngày vì họ muốn sáng tạo.

Một nhà khoa học có thể thức khuya vì họ đang theo đuổi một câu hỏi lớn.

Một doanh nhân có thể dành nhiều năm xây dựng một công ty.

Một người cha có thể dành hàng giờ chơi với con.

Một người viết có thể ngồi cả buổi trước một trang giấy.

Không ai trong số họ nhất thiết “thiếu tự do”.

Bởi vì:

Tự do không được đo bằng số giờ không làm việc.

Nó được đo bằng:

mức độ chủ động của con người đối với những gì họ làm trong Hiện Tại.

XI. CÔNG NGHỆ CÓ THỂ MUA THỜI GIAN — NHƯNG TRIẾT HỌC CÓ THỂ THAY ĐỔI CÁCH CHÚNG TA SỬ DỤNG NÓ

Đây có thể là một trong những điểm quan trọng nhất.

Công nghệ giúp chúng ta:

làm nhanh hơn.

Kinh tế giúp chúng ta:

mua thời gian của người khác.

Tự động hóa giúp chúng ta:

giảm lao động.

Nhưng một hệ quy chiếu có thể giúp chúng ta:

hiểu thời gian theo một cách khác.

Vì vậy, Tự do Thời gian có thể được nhìn như một bài toán gồm hai tầng.

Tầng thứ nhất: Tự do bên ngoài

tiền,

công nghệ,

tự động hóa,

thu nhập,

tài sản,

hệ thống.

Tầng thứ hai: Tự do bên trong

nhận thức,

sự hiện diện,

khả năng tập trung,

ý nghĩa,

lựa chọn,

Hệ quy chiếu Hiện tại.

Nếu chỉ có tầng thứ nhất, con người có thể có rất nhiều tài nguyên nhưng vẫn bị thời gian chi phối.

Nếu chỉ có tầng thứ hai, con người có thể có sự bình an nội tâm nhưng vẫn phải đối diện với những giới hạn vật chất.

Do đó, một nền kinh tế của Tự do Thời gian có lẽ cần cả hai:

Công nghệ giải phóng thời gian bên ngoài.

Nhận thức giải phóng thời gian bên trong.

XII. VÀ ĐÂY LÀ LÝ DO CÂU NÓI “TÔI KHÔNG CÓ THỜI GIAN ĐỂ GIẢI THÍCH” TRỞ NÊN THÚ VỊ

Câu:

“Nếu bạn không tin, tôi không có thời gian để giải thích nó!”

thoạt nhìn là một câu đùa.

Nhưng bên dưới nó là một nghịch lý triết học.

Nếu bạn thực sự hiểu giá trị của thời gian,

bạn sẽ hiểu rằng:

thời gian để giải thích về Tự do Thời gian cũng chính là một phần của bài toán.

Một người đang cố chứng minh rằng thời gian quý giá bằng cách tiêu tốn toàn bộ thời gian của mình để chứng minh điều đó... có thể đang bỏ lỡ chính điều mình muốn chứng minh.

Và đây là một câu hỏi rất sâu:

Nếu một tư tưởng về Tự do Thời gian khiến bạn phải mất quá nhiều thời gian để hiểu nó, liệu tư tưởng ấy có đang tự mâu thuẫn với chính mình?

Có lẽ câu trả lời của Thuyết Hiện Tại là:

Không cần quá nhiều thời gian để bắt đầu.

Hãy bắt đầu từ một điều đơn giản:

Quay trở về Hiện Tại.

XIII. HIỆN TẠI KHÔNG CẦN BẠN TIN

Đây có lẽ là điểm đặc biệt nhất.

Bạn không cần tin rằng Hiện Tại tồn tại.

Bạn đang ở đó.

Bạn không cần tin rằng mình đang sống.

Bạn đang sống.

Bạn không cần tin rằng khoảnh khắc này đang xảy ra.

Nó đang xảy ra.

Vấn đề không phải:

“Hiện Tại có thật không?”

Mà là:

“Tôi đang sử dụng Hiện Tại của mình như thế nào?”

Đây là sự chuyển đổi từ niềm tin sang trải nghiệm.

Từ lý thuyết sang thực hành.

Từ khái niệm sang đời sống.

Và có lẽ đó chính là tinh thần sâu xa nhất của một “Hệ quy chiếu Hiện tại”.

XIV. MỖI NGÀY CHÚNG TA ĐỀU ĐƯỢC TRAO MỘT “TÀI SẢN” MÀ KHÔNG AI CÓ THỂ TÍCH TRỮ

Mỗi buổi sáng, cuộc đời trao cho bạn một thứ.

Không phải tiền.

Không phải vàng.

Không phải Bitcoin.

Không phải cổ phiếu.

Không phải bất động sản.

Mà là:

một Hiện Tại mới.

Nhưng tài sản này có một quy luật kỳ lạ:

Bạn càng giữ nó, bạn càng mất nó.

Bạn càng cố tích trữ nó, nó càng trôi đi.

Bạn chỉ có thể sử dụng nó.

Đó chính là nghịch lý của thời gian.

Và cũng chính là lý do:

Giá trị của Hiện Tại không nằm ở khả năng sở hữu nó, mà nằm ở khả năng sống cùng nó (và chia sẻ nó).

XV. TỪ “TIME-MANAGEMENT” ĐẾN “PRESENCE-MANAGEMENT”

Thế giới hiện đại đã phát triển cả một ngành công nghiệp mang tên:

Time Management — Quản trị thời gian.

Con người học cách:

lập lịch,

chia giờ,

đặt deadline,

ưu tiên,

tối ưu năng suất,

quản lý công việc.

Nhưng Thuyết Hiện Tại đặt ra một câu hỏi khác:

Có phải chúng ta thật sự cần quản lý “thời gian”, hay cần quản lý cách mình hiện diện trong Hiện Tại?

Từ đó có thể xuất hiện một khái niệm:

PRESENCE-MANAGEMENT

QUẢN TRỊ SỰ HIỆN DIỆN

Không phải:

“Tôi còn bao nhiêu thời gian?”

Mà:

“Tôi đang làm gì với khoảnh khắc này?”

Không phải:

“Làm thế nào để có thêm 5 giờ?”

Mà:

“Làm thế nào để 1 giờ này thực sự thuộc về tôi?”

Không phải:

“Khi nào tôi mới bắt đầu sống?”

Mà:

“Tại sao không bắt đầu sống ngay bây giờ?”

XVI. NỀN KINH TẾ CỦA TƯƠNG LAI CÓ THỂ LÀ NỀN KINH TẾ CỦA GIẢI PHÓNG THỜI GIAN

Nếu nhìn xa hơn, đây không chỉ là một vấn đề triết học.

Nó có thể trở thành một vấn đề kinh tế.

Trong nền kinh tế truyền thống, rất nhiều thứ được định giá bằng:

tiền.

Nhưng trong một nền kinh tế ngày càng tự động hóa, khi AI và robot có thể làm nhiều công việc hơn, một câu hỏi mới sẽ nổi lên:

Con người sẽ làm gì với thời gian được giải phóng?

Đây là một câu hỏi lớn.

Bởi vì giải phóng con người khỏi lao động không tự động tạo ra một cuộc sống có ý nghĩa.

Nếu con người có thêm 8 giờ nhưng không biết làm gì với 8 giờ ấy, họ không nhất thiết trở nên tự do.

Họ chỉ có:

8 giờ trống.

Tự do bắt đầu khi con người biết:

mình muốn dùng những giờ đó cho điều gì.

Vì vậy, nền kinh tế tương lai có thể không chỉ cạnh tranh về:

sản xuất nhiều hơn.

Mà còn cạnh tranh về:

giải phóng thời gian nhiều hơn.

XVII. MỘT NỀN KINH TẾ MỚI: “CURRENT ECONOMY” (NỀN KINH TẾ HIỆN TẠI)

Nếu phát triển tiếp tư tưởng này, có thể hình dung một nền kinh tế lấy Hiện Tại làm trung tâm:

CURRENT ECONOMY — NỀN KINH TẾ HIỆN TẠI.

Trong đó, giá trị không chỉ được đo bằng lượng tài sản một người sở hữu.

Mà còn bằng:

thời gian được giải phóng,

quyền lựa chọn,

khả năng tự chủ,

chất lượng trải nghiệm,

mức độ hiện diện,

ý nghĩa của hành động.

Khi đó, một sản phẩm tốt không chỉ là sản phẩm giúp bạn:

kiếm nhiều tiền hơn.

Mà có thể là sản phẩm giúp bạn:

có thêm quyền đối với Hiện Tại.

Một dịch vụ tốt không chỉ giúp bạn:

làm nhanh hơn.

Mà giúp bạn:

sống tốt hơn với khoảng thời gian được giải phóng.

Đó là một sự thay đổi rất lớn trong cách định nghĩa:

GIÁ TRỊ.

XVIII. HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI NHƯ MỘT “TÀI SẢN VÔ HÌNH”

Nếu vàng là tài sản vật chất,

Bitcoin là tài sản kỹ thuật số,

thì theo cách diễn giải của Thuyết Hiện Tại:

Hệ quy chiếu Hiện tại có thể được xem như một tài sản nhận thức.

Nó không nằm trên blockchain.

Không nằm trong ngân hàng.

Không nằm trong két sắt.

Nó nằm trong:

cách con người nhìn thế giới.

Và đây là điều khiến loại tài sản này đặc biệt:

Bạn không mất nó khi chia sẻ.

Bạn càng chia sẻ, nó càng có thể lan rộng.

Bạn không cần vận chuyển nó.

Bạn không cần khai thác từ lòng đất.

Bạn không cần xin phép một trung tâm quyền lực để bắt đầu sử dụng nó.

Chỉ cần:

nhận ra.

XIX. "HÀNG HÓA ĐẮT NHẤT" CÓ THỂ LÀ MỘT CÁCH NHÌN

Có lẽ cuối cùng, điều Thuyết Hiện Tại muốn nói không phải là:

“Hệ quy chiếu Hiện tại phải được bán với giá cao nhất.”

Mà là:

“Hãy nhận ra giá trị mà bạn đang bỏ qua.”

Bởi vì thứ quý giá nhất đôi khi không phải thứ có giá cao nhất trên thị trường.

Một bức tranh có thể trị giá hàng triệu đô la.

Nhưng nó không thể mua lại một khoảnh khắc với người đã mất.

Một căn biệt thự có thể trị giá hàng chục triệu đô la.

Nhưng nó không thể mua thêm một tuổi trẻ.

Một công ty có thể trị giá hàng tỷ đô la.

Nhưng nó không thể đảm bảo rằng người sở hữu nó sẽ sống được một Hiện Tại có ý nghĩa.

Cho nên:

Giá thị trường và giá trị tồn tại là hai thứ khác nhau.

Và Tự do Thời gian thuộc về tầng thứ hai.

XX. CUỘC CÁCH MẠNG LỚN NHẤT CÓ THỂ KHÔNG PHẢI LÀ THÊM VÀO — MÀ LÀ BỎ ĐI

Con người thường nghĩ tiến bộ nghĩa là:

thêm.

Thêm công nghệ.

Thêm tốc độ.

Thêm dữ liệu.

Thêm tiền.

Thêm tài sản.

Thêm kết nối.

Thêm thông tin.

Nhưng có một dạng tiến bộ khác:

bỏ đi.

Bỏ đi những thứ không cần thiết.

Bỏ đi sự ám ảnh quá mức với quá khứ.

Bỏ đi nỗi sợ tương lai.

Bỏ đi những mục tiêu không còn thuộc về mình.

Bỏ đi những cuộc đua không cần thiết.

Bỏ đi sự lệ thuộc vào chiếc đồng hồ bên ngoài.

Và cuối cùng:

trở về Hiện Tại.

Nếu đây là một cuộc cách mạng, thì nó là một cuộc cách mạng rất kỳ lạ.

Không bắt đầu bằng việc chiếm lấy một lãnh thổ.

Không bắt đầu bằng việc sở hữu một tài sản.

Không bắt đầu bằng việc đánh bại một đối thủ.

Mà bắt đầu bằng:

một sự thay đổi trong nhận thức.

XXI. TỰ DO THỜI GIAN BẮT ĐẦU TỪ MỘT CÂU HỎI

Có lẽ mỗi người nên tự hỏi:

“Nếu hôm nay là một tài sản duy nhất được trao cho tôi và tôi không thể giữ nó đến ngày mai, tôi sẽ sử dụng nó như thế nào?”

Không phải:

“Ngày mai tôi sẽ làm gì?”

Mà:

“Ngay bây giờ tôi đang làm gì?”

Không phải:

“Sau này tôi sẽ sống.”

Mà:

“Tôi đang sống như thế nào?”

Không phải:

“Khi giàu tôi sẽ tự do.”

Mà:

“Tôi có thể tạo thêm một chút tự do ngay trong Hiện Tại này không?”

Đây chính là nơi triết học trở thành hành động.

XXII. VÀ CÓ LẼ “HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI” KHÔNG PHẢI LÀ ĐIỂM ĐẾN

Nó là:

điểm bắt đầu.

Bởi vì khi thay đổi hệ quy chiếu, bạn bắt đầu nhìn lại:

Công việc.

Tiền bạc.

Kinh doanh.

Công nghệ.

Gia đình.

Giáo dục.

Sức khỏe.

Thành công.

Hạnh phúc.

Tự do.

Tất cả đều có thể được đặt lại trong một câu hỏi:

“Điều này đang tạo ra giá trị gì cho Hiện Tại của con người?”

Đây có thể trở thành một tiêu chuẩn mới.

Một tiêu chuẩn rất đơn giản.

Nhưng cũng rất mạnh.

XXIII. “TỰ DO THỜI GIAN” — TÀI SẢN MÀ KHÔNG AI CÓ THỂ GIỮ HỘ BẠN

Có những tài sản bạn có thể giao cho ngân hàng.

Có những tài sản bạn có thể giao cho người quản lý.

Có những tài sản bạn có thể để lại cho con cháu.

Nhưng có một tài sản không ai có thể sống thay bạn:

Hiện Tại.

Không ai có thể ăn thay bạn.

Không ai có thể yêu thay bạn.

Không ai có thể cảm nhận ánh nắng thay bạn.

Không ai có thể sống khoảnh khắc này thay bạn.

Vì thế, Tự do Thời gian cuối cùng không phải là:

có thêm thời gian.

Mà là:

có quyền sống với thời gian của mình.

Và sâu hơn nữa:

có quyền hiện diện trong chính cuộc đời mình.

XXIV. KẾT LUẬN — NẾU BẠN KHÔNG TIN, TÔI KHÔNG CÓ THỜI GIAN ĐỂ GIẢI THÍCH

Có lẽ câu nói ban đầu nên được đọc lại một lần nữa:

“TỰ DO THỜI GIAN là hàng hóa đắt nhất thế giới này. Và bởi vì, để đạt được ‘Tự do Thời gian’ thì không thể dùng bất kỳ phương pháp nào khác ngoài phương pháp đơn giản là ‘Hệ quy chiếu Hiện tại’. Do đó, ‘Hệ quy chiếu Hiện tại’ sẽ là hàng hóa đắt nhất thế giới! Nếu bạn không tin, tôi không có thời gian để giải thích nó!”

Nó vừa là một tuyên ngôn.

Vừa là một nghịch lý.

Vừa là một lời mời.

Một lời mời hãy nhìn lại thứ mà chúng ta thường xuyên sử dụng nhưng hiếm khi thật sự trân trọng:

HIỆN TẠI.

Chúng ta đi tìm tự do ở rất xa.

Trong tiền bạc.

Trong công nghệ.

Trong thành công.

Trong tài sản.

Trong tương lai.

Trong một ngày nào đó mà chúng ta gọi là:

“Sau này.”

Nhưng có thể nơi duy nhất mà Tự do thực sự có thể bắt đầu lại nằm ở nơi đơn giản nhất:

BÂY GIỜ.

Bạn không cần đợi giàu mới bắt đầu.

Không cần đợi thành công.

Không cần đợi thế giới thay đổi.

Không cần đợi một nền văn minh mới.

Không cần đợi một công nghệ mới.

Không cần đợi một ngày hoàn hảo.

Bởi vì:

Hiện Tại đã ở đây.

Và nếu Hiện Tại là nơi duy nhất mà đời sống thực sự xảy ra, thì khả năng nhận biết, lựa chọn và sống trọn vẹn trong Hiện Tại chính là một trong những dạng tự do căn bản nhất mà con người có thể sở hữu.

Có thể chúng ta đã dành hàng nghìn năm để cố gắng mua thời gian.

Có thể thế kỷ này sẽ là thời kỳ con người bắt đầu học cách:

GIÀNH LẠI QUYỀN SỞ HỮU SỰ HIỆN DIỆN.

Và nếu một ngày nào đó thế giới thật sự hiểu được giá trị của điều này, thì có lẽ “Hệ quy chiếu Hiện tại” sẽ không còn chỉ là một khái niệm triết học.

Nó có thể trở thành:

một cách sống.

một tiêu chuẩn giá trị.

một phương pháp tư duy.

một nền kinh tế.

một nền văn hóa.

Và xa hơn nữa—

một cuộc cách mạng về cách con người sử dụng tài sản quý giá nhất mà họ từng có:

CHÍNH KHOẢNH KHẮC ĐANG SỐNG.

Bởi cuối cùng, chúng ta không thật sự được trao cả cuộc đời trong một lần.

Chúng ta chỉ được trao:

MỘT HIỆN TẠI.

Rồi một Hiện Tại khác.

Rồi một Hiện Tại khác nữa.

Và chính chuỗi những Hiện Tại ấy—

làm nên toàn bộ cuộc đời.

Cho nên, nếu có một thứ đáng để trở thành "hàng hóa đắt nhất thế giới", có lẽ không phải là thứ nằm trong kho.

Mà là thứ:

không thể lưu kho.

Không thể vay mượn.

Không thể chuyển nhượng.

Không thể mua lại.

Không thể quay về.

Chỉ có thể:

SỐNG.

Đó là Hiện Tại.

Đó là Tự do Thời gian.

Và đó là lời mời của THUYẾT HIỆN TẠI (*).

///---

- [THUYẾT HIỆN TẠI (*)]

Read More

NẾU BITCOIN VƯỢT QUA KHÁNG LƯỢNG TỬ, NÓ SẼ TRỞ THÀNH TIỀN TỆ VŨ TRỤ - Tương lai của Tiền tệ Kỹ thuật số là Tiền tệ Vũ trụ — còn tương lai của Tiền tệ Truyền thống là Tiền tệ Hiện tại

NẾU BITCOIN VƯỢT QUA KHÁNG LƯỢNG TỬ, NÓ SẼ TRỞ THÀNH TIỀN TỆ VŨ TRỤ

Tương lai của Tiền tệ Kỹ thuật số là Tiền tệ Vũ trụ — còn tương lai của Tiền tệ Truyền thống là Tiền tệ Hiện tại

“Có thể Bitcoin không phải là điểm kết thúc của lịch sử tiền tệ. Có thể nó chỉ là cánh cửa đầu tiên mở ra một nền văn minh tiền tệ hoàn toàn mới.”

I. TỪ TIỀN TỆ CỦA CON NGƯỜI ĐẾN TIỀN TỆ CỦA VŨ TRỤ

Lịch sử của tiền tệ, nhìn ở một góc độ sâu hơn, không chỉ là lịch sử của vàng, bạc, giấy bạc, ngân hàng hay Bitcoin.

Đó là lịch sử của niềm tin.

Con người từng tin vào vật chất.

Rồi tin vào kim loại quý.

Rồi tin vào những tờ giấy được bảo chứng.

Và đến thời đại Internet, con người bắt đầu đặt một câu hỏi hoàn toàn khác: Liệu tiền có thể tồn tại mà không cần một trung tâm quyền lực?

Bitcoin xuất hiện như một câu trả lời.

Ngày 3 tháng 1 năm 2009, mạng lưới Bitcoin bắt đầu hoạt động. Nó mở ra một khả năng chưa từng có trong lịch sử: một dạng giá trị kỹ thuật số có thể được chuyển giao trên Internet mà không nhất thiết phải cần một ngân hàng trung ương hay một tổ chức trung gian duy nhất đứng giữa.

Nhưng nếu nhìn Bitcoin chỉ như “một loại tiền điện tử”, chúng ta có thể đang đánh giá thấp ý nghĩa lịch sử của nó.

Bitcoin có thể được nhìn như một thí nghiệm về việc xây dựng tiền tệ bằng toán học, mật mã, mạng lưới và sự đồng thuận.

Và nếu thí nghiệm đó tiếp tục tiến hóa, câu hỏi tiếp theo sẽ không còn là: “Bitcoin có thể thay thế tiền pháp định hay không?”

Mà sẽ là: “Một hệ thống tiền tệ kỹ thuật số có thể tồn tại trong một nền văn minh liên hành tinh hay không?”

Đó chính là nơi khái niệm Tiền tệ Vũ trụ bắt đầu xuất hiện.

II. KHÁNG LƯỢNG TỬ: BÀI KIỂM TRA LỚN CỦA TIỀN TỆ KỸ THUẬT SỐ

Bitcoin ngày nay dựa rất nhiều vào mật mã học.

Và mật mã học không tồn tại trong chân không.

Nó luôn phải đối diện với sự tiến hóa của công nghệ.

Một trong những câu hỏi lớn của tương lai là máy tính lượng tử.

Máy tính lượng tử, nếu đạt đến quy mô và độ tin cậy đủ lớn, có thể làm thay đổi đáng kể một số giả định mật mã đang được sử dụng trong các hệ thống hiện đại.

Điều này dẫn tới một khái niệm quan trọng:

Kháng lượng tử — Quantum Resistance.

Một hệ thống tiền tệ kỹ thuật số muốn tồn tại trong một nền văn minh công nghệ cao không thể chỉ an toàn trước những gì con người có ngày hôm nay.

Nó phải có khả năng thích nghi với những gì con người có thể tạo ra ngày mai.

Đây là một nguyên tắc rất sâu:

Một hệ thống chỉ thật sự trường tồn khi nó có khả năng tiến hóa nhanh hơn những mối đe dọa đối với chính nó.

Nếu Bitcoin hoặc một hệ thống tiền tệ kế thừa Bitcoin có thể chuyển sang những cơ chế mật mã kháng lượng tử một cách đáng tin cậy, duy trì tính phi tập trung, bảo toàn tính khan hiếm và tiếp tục vận hành trên quy mô toàn cầu, thì Bitcoin sẽ bước sang một cấp độ ý nghĩa khác.

Nó không còn đơn thuần là:

Digital Money — Tiền kỹ thuật số.

Mà có thể trở thành:

Universal Money — Tiền tệ phổ quát.

Và ở một tầm nhìn xa hơn:

Cosmic Money — Tiền tệ Vũ trụ.

III. TIỀN TỆ VŨ TRỤ KHÔNG NHẤT THIẾT LÀ “TIỀN CỦA NGƯỜI NGOÀI HÀNH TINH”

“Tiền tệ Vũ trụ” trước hết không cần được hiểu theo nghĩa khoa học viễn tưởng.

Nó có thể được hiểu như một cấp độ mở rộng của không gian kinh tế.

Ngày nay, tiền tệ chủ yếu được thiết kế cho:

một quốc gia → một hệ thống pháp luật → một lãnh thổ → một ngân hàng trung ương.

Internet đã làm thay đổi điều đó.

Bitcoin đưa tiền tệ vào:

một mạng lưới → không biên giới → không cần một trung tâm duy nhất → có thể hoạt động xuyên quốc gia.

Nhưng tương lai có thể đi xa hơn.

Nếu con người xây dựng các căn cứ trên Mặt Trăng, các trạm không gian, các nền kinh tế ngoài Trái Đất và cuối cùng là các nền kinh tế liên hành tinh, mô hình tiền tệ dựa trên biên giới quốc gia sẽ bắt đầu bộc lộ những giới hạn mới.

Một nền kinh tế giữa Trái Đất và Mặt Trăng sẽ cần gì?

Một hệ thống thanh toán có thể hoạt động giữa những vùng không gian khác nhau.

Một nền kinh tế giữa Trái Đất và Sao Hỏa sẽ cần gì?

Một hệ thống tài sản kỹ thuật số có thể tồn tại độc lập với một quốc gia duy nhất.

Và một nền văn minh liên hành tinh sẽ cần gì?

Có lẽ nó sẽ cần một hệ quy chiếu giá trị vượt lên trên biên giới địa lý.

Đó chính là ý tưởng sâu xa của Tiền tệ Vũ trụ.

Không nhất thiết là một đồng tiền duy nhất.

Mà là:

Một hệ thống giá trị có khả năng tồn tại vượt qua giới hạn của một hành tinh.

IV. BITCOIN CÓ THỂ LÀ “INTERNET CỦA TIỀN TỆ”

Internet đã làm một việc phi thường.

Nó biến thông tin từ thứ bị giới hạn bởi khoảng cách thành thứ có thể lưu chuyển gần như tức thời trên toàn cầu.

Email không cần bưu điện.

Website không cần một tòa soạn trung tâm.

Wikipedia không cần một thư viện duy nhất.

Mạng xã hội không cần một quảng trường duy nhất.

Và Bitcoin đặt ra một khả năng tương tự đối với tiền:

Giá trị có thể lưu chuyển trên một mạng lưới toàn cầu.

Nếu Internet là: Network of Information

thì Bitcoin có thể được nhìn như: Network of Money.

Nếu Internet kết nối con người với thông tin,

thì tiền tệ kỹ thuật số có thể kết nối con người với tài chính.

Và nếu một ngày nhân loại có một mạng lưới kinh tế trải rộng ra ngoài Trái Đất, “mạng lưới tài chính” đó có thể trở thành một thành phần cơ bản của nền văn minh mới.

Khi đó, Bitcoin hoặc một hậu duệ công nghệ của Bitcoin có thể đóng vai trò giống như một giao thức tiền tệ.

Không nhất thiết là “đồng tiền của một quốc gia”.

Mà là một lớp hạ tầng của nền kinh tế vũ trụ.

V. NHƯNG ĐIỀU ĐÓ KHÔNG CÓ NGHĨA TIỀN TỆ TRUYỀN THỐNG SẼ BIẾN MẤT

Đây là điểm rất quan trọng.

Nếu tương lai của tiền tệ kỹ thuật số là Tiền tệ Vũ trụ, thì không có nghĩa tiền tệ truyền thống sẽ biến mất.

Ngược lại.

Có thể chúng sẽ tiến hóa theo một hướng hoàn toàn khác.

Và ở đây, Thuyết Hiện Tại đặt ra một đề xuất đặc biệt:

Tương lai của Tiền tệ Truyền thống có thể là Tiền tệ Hiện tại.

Đây là một sự phân kỳ thú vị.

Một bên:

Digital Money -> Universal Money -> Cosmic Money.

(Tiền Kỹ thuật số -> Tiền phổ quát -> Tiền tệ Vũ trụ)

Một bên:

Traditional Money -> Present Money -> Current Currency.

(Tiền Truyền thống -> Tiền Hiện tại -> Tiền tệ Hiện tại)

Hai con đường.

Hai triết lý.

Hai cấp độ của nền kinh tế tương lai.

VI. “TIỀN TỆ HIỆN TẠI” LÀ GÌ?

Nếu Bitcoin tìm cách giải quyết bài toán:

“Làm thế nào để giá trị tồn tại trong một mạng lưới kỹ thuật số phi tập trung?”

thì Thuyết Hiện Tại có thể đặt một câu hỏi khác:

“Làm thế nào để tiền tệ phù hợp với chính Hiện Tại?”

Đây không đơn thuần là câu hỏi về công nghệ.

Đó là câu hỏi về Hệ quy chiếu.

Tiền tệ truyền thống được xây dựng trên nhiều khái niệm:

• thời gian,

• lãi suất,

• kỳ hạn,

• nợ,

• tương lai,

• quá khứ,

• dự báo,

• tích lũy,

• chiết khấu.

Rất nhiều hoạt động kinh tế của con người đều được định lượng thông qua một đại lượng trung gian gọi là thời gian.

Nhưng nếu chúng ta đặt lại câu hỏi:

“Thời gian thực sự là gì trong kinh tế?”

thì một cánh cửa triết học mở ra.

Một khoản nợ có thời hạn.

Một trái phiếu có kỳ hạn.

Một khoản đầu tư có thời gian hoàn vốn.

Một doanh nghiệp có kế hoạch tương lai.

Một người bán “thời gian lao động”.

Một người mua “thời gian sử dụng”.

Tất cả đều đang quy đổi Hiện Tại thành một chuỗi các kỳ vọng về tương lai.

Thuyết Hiện Tại đề xuất một cách nhìn khác:

"Giá trị thật cuối cùng luôn được hiện thực hóa trong Hiện Tại."

Tương lai chưa tồn tại như một trải nghiệm thực tế.

Quá khứ đã tồn tại như dấu vết.

Còn hành động, lựa chọn, tiêu dùng, trao đổi và trải nghiệm đều diễn ra trong:

HIỆN TẠI.

VII. NẾU BITCOIN "KHÁNG LƯỢNG TỬ", THÌ TIỀN TỆ HIỆN TẠI “KHÁNG THỜI GIAN”?

Đây có thể là một phép đối chiếu thực tế.

Bitcoin phải đối diện với một thách thức công nghệ:

Quantum Computing.

Thuyết Hiện Tại đặt ra một thách thức mang tính triết học:

Time.

Bitcoin tìm kiếm:

Quantum Resistance — Kháng lượng tử.

Thuyết Hiện Tại tìm kiếm:

Time Independence — Độc lập với thời gian.

Bitcoin muốn mạng lưới không bị phá vỡ bởi công nghệ lượng tử.

Thuyết Hiện Tại đặt câu hỏi liệu giá trị có nhất thiết phải bị đóng khung bởi cách con người đo lường thời gian hay không.

Một bên là cuộc cách mạng của Mật mã.

Một bên là cuộc cách mạng của Hệ quy chiếu.

Một bên thay đổi cách chúng ta bảo vệ tiền.

Một bên thay đổi cách chúng ta hiểu tiền.

VIII. TỪ "TIME IS MONEY" ĐẾN "PRESENT IS VALUE"

Trong nền kinh tế công nghiệp, một câu nói nổi tiếng là:

Time is Money.

Thời gian là tiền.

Điều đó đã trở thành một trong những tư duy nền tảng của nền kinh tế hiện đại.

Nhưng nếu Thuyết Hiện Tại đi xa hơn, chúng ta có thể đặt một mệnh đề mới:

Present is Value.

Hiện Tại là Giá trị.

Bởi vì giá trị không được sống trong quá khứ.

Giá trị cũng không được tiêu dùng trong tương lai.

Giá trị được hiện thực hóa trong Hiện Tại.

Một bữa ăn có giá trị khi nó được ăn.

Một ngôi nhà có giá trị khi nó được sử dụng.

Một bài học có giá trị khi nó được hiểu.

Một sản phẩm có giá trị khi nó giải quyết được vấn đề.

Một trải nghiệm có giá trị khi nó được sống.

Một đồng tiền có giá trị khi nó có khả năng trao đổi lấy những thứ con người cần trong Hiện Tại.

Vì vậy, có thể nền kinh tế tương lai sẽ không chỉ hỏi:

“Bạn sở hữu bao nhiêu tiền?”

mà còn hỏi:

“Bạn có thể tạo ra bao nhiêu giá trị trong Hiện Tại?”

IX. CUỘC CÁCH MẠNG TIỀN TỆ CÓ THỂ KHÔNG CHỈ CÓ MỘT NGƯỜI CHIẾN THẮNG

Chúng ta thường nhìn các cuộc cách mạng công nghệ như một cuộc chiến:

Bitcoin hay Fiat?

Blockchain hay ngân hàng?

Crypto hay tiền mặt?

Phi tập trung hay tập trung?

Nhưng tương lai có thể không vận hành theo kiểu đó.

Có thể mỗi hệ thống giải quyết một bài toán khác nhau.

Bitcoin có thể trở thành một lớp tài sản và tiền tệ kỹ thuật số toàn cầu, với con đường vượt qua biên giới và thậm chí thích nghi với một nền kinh tế liên hành tinh.

Tiền tệ truyền thống có thể tiếp tục tồn tại nhưng được số hóa, lập trình hóa và tái cấu trúc.

Tiền tệ Hiện tại có thể trở thành một cách tiếp cận mới để định nghĩa giá trị, giao dịch và nền kinh tế dựa trên trải nghiệm thực tế của con người trong Hiện Tại.

Không nhất thiết phải là:

“Một hệ thống này phản kháng hệ thống kia.”

Mà có thể là:

“Một hệ thống tiến hóa để phục vụ một tầng nhu cầu khác.”

X. TỪ TIỀN TỆ QUỐC GIA ĐẾN TIỀN TỆ HÀNH TINH

Hãy tưởng tượng một tương lai rất xa.

Một doanh nghiệp ở Việt Nam thuê một kỹ sư sống trên Sao Hỏa.

Một công ty Trái Đất mua dữ liệu từ một trạm quan sát trên quỹ đạo.

Một người trên Mặt Trăng mua dịch vụ từ một công ty đặt tại Trái Đất.

Khi đó, câu hỏi:

“Bạn thuộc quốc gia nào?”

có thể không còn đủ để mô tả một giao dịch.

Một giao dịch có thể đồng thời liên quan đến:

Trái Đất — Mặt Trăng — Sao Hỏa — vệ tinh — AI — robot — con người.

Khi không gian kinh tế mở rộng, hệ thống tiền tệ cũng phải mở rộng theo.

Đó là lúc khái niệm:

Cosmic Economy — Kinh tế Vũ trụ

không còn chỉ là một ý tưởng khoa học viễn tưởng.

Nó có thể trở thành một bài toán thiết kế hệ thống.

Và trong một nền kinh tế như vậy, một mạng lưới tiền tệ kỹ thuật số có khả năng hoạt động xuyên biên giới hành tinh sẽ có giá trị đặc biệt.

XI. KHÁNG LƯỢNG TỬ CÓ THỂ LÀ "PHÉP THỬ TRƯỞNG THÀNH" CỦA BITCOIN

Nếu Bitcoin muốn trở thành một hệ thống tiền tệ trường tồn, nó phải chứng minh rằng mình có thể vượt qua nhiều thế hệ công nghệ và thích nghi với thực tế hiện tại.

Đó là một bài toán rất khác với việc đạt giá cao.

Giá không chứng minh được sự trường tồn.

Vốn hóa không chứng minh được sự trường tồn.

Số người dùng cũng chưa đủ.

Một hệ thống tiền tệ thực sự bền vững phải có khả năng:

thích nghi.

Nếu một ngày các công nghệ mới xuất hiện và Bitcoin có thể chuyển đổi cơ chế mật mã mà không phá vỡ niềm tin của mạng lưới, không làm mất tính toàn vẹn của hệ thống và vẫn giữ được các nguyên tắc cốt lõi, đó sẽ là một dấu mốc quan trọng.

Nó chứng minh rằng:

Bitcoin không chỉ là một sản phẩm của năm 2009. Nó là một hệ thống có khả năng tiến hóa qua các thời đại công nghệ hiện tại.

Và nếu điều đó xảy ra, câu chuyện về Bitcoin sẽ vượt khỏi câu chuyện của một tài sản đầu tư.

Nó trở thành câu chuyện về: khả năng tồn tại của một giao thức tiền tệ qua các thế hệ văn minh.

XII. NHƯNG "TIỀN TỆ VŨ TRỤ" CŨNG CÓ NHỮNG GIỚI HẠN RẤT THỰC

Cần phải tỉnh táo.

Kháng lượng tử không đồng nghĩa Bitcoin tự động trở thành tiền tệ của vũ trụ.

Đó chỉ là một điều kiện công nghệ quan trọng, không phải điều kiện duy nhất.

Một hệ thống tiền tệ liên hành tinh còn phải giải quyết:

• độ trễ truyền thông giữa các hành tinh;

• khả năng đồng bộ mạng lưới;

• quản trị hệ thống;

• bảo mật khóa;

• khả năng phục hồi khi mạng bị phân mảnh;

• luật pháp giữa các khu vực;

• định danh;

• năng lượng;

• hạ tầng máy tính;

• thanh khoản;

• cơ chế giải quyết tranh chấp;

• và đặc biệt là vấn đề độ tin cậy của nền văn minh sử dụng nó.

Không có công nghệ nào tự nhiên trở thành tiền tệ chỉ vì nó tồn tại.

Tiền tệ là một thỏa thuận xã hội và là một công ước cộng đồng (có bản quyền và không thể làm giả).

Bitcoin có thể cung cấp công nghệ.

Nhưng xã hội phải cung cấp:

niềm tin.

XIII. VÀ ĐÂY LÀ NƠI TRIẾT HỌC TRỞ NÊN QUAN TRỌNG

Có thể cuộc cách mạng tiền tệ tiếp theo không phải là cuộc cách mạng về đồng tiền.

Mà là cuộc cách mạng về quan niệm giá trị.

Trong hàng nghìn năm, con người hỏi:

“Tiền là gì?”

Và bây giờ, đã đến lúc chúng ta cần hỏi:

“Giá trị là gì?”

Rồi:

“Giá trị xuất hiện ở đâu?”

Và cuối cùng:

“Giá trị được hiện thực hóa khi nào?”

Nếu câu trả lời cuối cùng là:

Trong Hiện Tại.

thì chúng ta bắt đầu nhìn thấy một nền kinh tế hoàn toàn khác.

Đó chính là điểm mà Thuyết Hiện Tại có thể đóng góp một Hệ quy chiếu Triết học cho cuộc thảo luận về tương lai của tiền tệ.

XIV. TIỀN TỆ VŨ TRỤ VÀ TIỀN TỆ HIỆN TẠI: HAI MẶT CỦA MỘT TƯƠNG LAI

Có thể hình dung tương lai tiền tệ như một cây đại thụ.

Một nhánh vươn ra ngoài:

Bitcoin -> Digital Currency -> Universal Currency -> Cosmic Currency.

(Bitcoin -> Tiền tệ Kỹ thuật số -> Tiền tệ phổ quát -> Tiền tệ Vũ trụ)

Đó là cuộc hành trình mở rộng không gian.

Từ cá nhân.

Đến quốc gia.

Đến toàn cầu.

Đến liên hành tinh.

Nhưng một nhánh khác lại vươn vào bên trong:

Traditional Currency -> Current Currency -> Present Economy.

(Tiền tệ Truyền thống -> Tiền tệ Hiện tại -> Kinh tế Hiện tại)

Đó là cuộc hành trình khám phá bản chất của giá trị.

Từ vật chất.

Đến thông tin.

Đến trải nghiệm.

Đến ý thức về Hiện Tại.

Một bên mở rộng không gian của tiền.

Một bên đào sâu ý nghĩa của tiền.

Một bên hỏi:

“Tiền có thể đi xa đến đâu?”

Một bên hỏi:

“Tiền thực sự có ý nghĩa gì?”

Có thể đó mới là bức tranh lớn.

XV. TỪ “TIỀN TỆ” ĐẾN “HỆ QUY CHIẾU”

Bitcoin đã góp phần làm thay đổi cách chúng ta nghĩ về tiền.

Nhưng Thuyết Hiện Tại muốn đặt vấn đề ở tầng sâu hơn:

Chúng ta đang dùng hệ quy chiếu nào để đo lường giá trị?

Trong kinh tế truyền thống, chúng ta đo:

GDP.

Lãi suất.

Lạm phát.

Thu nhập.

Tài sản.

Nợ.

Thời gian lao động.

Năng suất.

Nhưng rất nhiều thứ quan trọng nhất trong đời sống con người lại khó đo bằng những đơn vị ấy:

sự tự do.

sự hiện diện.

trải nghiệm.

ý nghĩa.

sự bình an.

khả năng lựa chọn.

chất lượng cuộc sống.

Nếu một nền kinh tế tương lai bắt đầu coi những giá trị này là trung tâm, thì tiền tệ cũng sẽ phải thay đổi.

Và đó là lý do “Tiền tệ Hiện tại” không nhất thiết chỉ là một loại tiền mới.

Nó có thể là:

một cách nhìn mới về bản chất của tiền.

XVI. TỰ DO THỜI GIAN: TÀI SẢN CÓ THỂ LỚN NHẤT CỦA NỀN KINH TẾ TƯƠNG LAI

Có một nghịch lý.

Con người tạo ra tiền để mua những thứ giúp cuộc sống tốt hơn.

Nhưng rồi con người lại dành phần lớn cuộc đời để kiếm tiền.

Tiền được tạo ra để phục vụ cuộc sống.

Nhưng đôi khi cuộc sống lại bị biến thành phương tiện phục vụ tiền.

Đây chính là nơi khái niệm Tự do Thời gian trở nên quan trọng.

Nếu tiền tệ tương lai thực sự tiến bộ, mục tiêu cuối cùng không nên chỉ là:

tốc độ giao dịch nhanh hơn.

Không chỉ là:

phí thấp hơn.

Không chỉ là:

bảo mật tốt hơn.

Mà phải là:

con người có nhiều tự do hơn.

Nếu Bitcoin giải phóng một phần tiền khỏi các rào cản địa lý và trung gian truyền thống,

thì một nền kinh tế Hiện Tại có thể hướng tới việc giải phóng con người khỏi sự lệ thuộc quá mức vào cách chúng ta đang tổ chức thời gian, công việc và giá trị.

Đó mới là cuộc cách mạng thực sự.

XVII. MỘT NỀN VĂN MINH CÓ THỂ CÓ HAI LOẠI "VÀNG"

Ngày xưa, vàng là tài sản quý vì nó khan hiếm, bền vững và khó kiểm soát nguồn cung.

Trong thời đại kỹ thuật số, Bitcoin được nhiều người nhìn nhận như một dạng tài sản khan hiếm kỹ thuật số.

Nhưng tương lai có thể xuất hiện một khái niệm khác:

Hiện Tại như một loại "vàng vô hình".

Bởi vì mọi người đều có Hiện Tại.

Nhưng không ai có thể tích trữ Hiện Tại giống như tích trữ vàng.

Không ai có thể mua thêm một-giờ đã mất.

Không ai có thể lấy lại một khoảnh khắc đã trôi qua.

Không ai có thể gửi Hiện Tại của hôm nay vào ngân hàng để rút lại vào ngày mai.

Điều duy nhất con người có thể làm là:

Sống cùng Hiện Tại.

Và vì vậy:

Giá trị tối hậu của tiền có thể không nằm ở việc nó giúp con người sở hữu nhiều hơn, mà ở việc nó giúp con người sống tốt hơn trong Hiện Tại.

XVIII. MỘT NGÀY NÀO ĐÓ, "TIỀN TỆ VŨ TRỤ" CÓ THỂ TRỞ THÀNH HIỆN THỰC

Hãy tưởng tượng một thế kỷ rất xa.

Con người đã có những thành phố ngoài Trái Đất.

Robot tự vận hành các mỏ khoáng sản trên tiểu hành tinh.

AI quản lý hàng tỷ giao dịch.

Các nền kinh tế không còn bị giới hạn trong một hành tinh.

Một doanh nghiệp có thể được thành lập bởi con người trên Trái Đất, AI trên quỹ đạo và robot trên Mặt Trăng.

Trong nền kinh tế ấy, khái niệm: “ngân hàng của quốc gia tôi” có thể trở nên quá nhỏ.

Nó giống như cách chúng ta ngày nay nhìn một hệ thống trao đổi chỉ tồn tại trong một địa phương.

Khi nền kinh tế mở rộng, tiền tệ cũng phải mở rộng.

Và khi nền văn minh mở rộng đến quy mô vũ trụ, chúng ta có thể cần: một tầng giá trị có quy mô vũ trụ.

Bitcoin có thể là một ứng viên.

Một hệ thống hậu-Bitcoin có thể là một ứng viên.

Hoặc một công nghệ mà hôm nay chúng ta chưa biết đến có thể xuất hiện.

Điều quan trọng không phải là dự đoán chính xác đồng tiền nào sẽ chiến thắng.

Điều quan trọng là nhận ra: Không gian kinh tế của nhân loại đang có khả năng mở rộng vượt khỏi biên giới Trái Đất.

XIX. VÀ TRONG KHI MỘT BÊN ĐI ĐẾN VŨ TRỤ, MỘT BÊN TRỞ VỀ HIỆN TẠI

Đây có lẽ là nghịch lý đẹp nhất.

Khi nhân loại càng tiến xa vào vũ trụ, chúng ta càng cần quay trở về với chính mình.

Càng nhiều công nghệ,

càng cần nhiều minh triết.

Càng nhiều AI,

càng cần hiểu con người.

Càng nhiều tài sản kỹ thuật số,

càng cần hiểu giá trị.

Càng nhiều nền kinh tế,

càng cần hiểu mục đích của nền kinh tế.

Và càng tiến xa vào tương lai,

càng phải nhận ra rằng:

chúng ta chỉ có thể sống trong Hiện Tại.

Có thể đó là hai hướng tiến hóa song song của nền văn minh:

Bitcoin đưa giá trị tài chính đi xa hơn.

Thuyết Hiện Tại đưa giá trị con người trở về sâu hơn.

Một bên mở rộng vũ trụ bên ngoài.

Một bên mở rộng vũ trụ bên trong.

XX. TỪ BITCOIN ĐẾN THUYẾT HIỆN TẠI: KHÔNG PHẢI SỰ THAY THẾ, MÀ LÀ SỰ TIẾP NỐI

Có thể sẽ là một sai lầm nếu nói:

“Cái kia sai, cái này đúng.”

Một cách nhìn sâu sắc hơn có thể là:

Bitcoin giải quyết một tầng vấn đề.

Thuyết Hiện Tại đặt câu hỏi ở một tầng khác.

Bitcoin đặt vấn đề về:

quyền sở hữu, khan hiếm, phi tập trung, mật mã, mạng lưới và niềm tin.

Thuyết Hiện Tại đặt vấn đề về:

Hiện Tại, giá trị, thời gian, tự do, ý nghĩa và cách con người sống.

Bitcoin có thể trở thành một phần của hạ tầng tiền tệ Vũ trụ.

Thuyết Hiện Tại có thể hướng tới một hệ quy chiếu tiền tệ Hiện Tại.

Và nếu hai dòng tư tưởng này cùng phát triển, chúng không nhất thiết phải cạnh tranh.

Chúng có thể bổ sung cho nhau.

XXI. "TIỀN TỆ VŨ TRỤ" VÀ "TIỀN TỆ HIỆN TẠI" CÓ THỂ LÀ HAI CUỘC CÁCH MẠNG CỦA CÙNG MỘT THỜI ĐẠI

Một cuộc cách mạng hỏi:

Làm thế nào để tiền có thể đi đến bất cứ đâu?

Cuộc cách mạng kia hỏi:

Làm thế nào để tiền phục vụ con người ngay tại nơi họ đang sống?

Một cuộc cách mạng hướng đến:

Không gian.

Một cuộc cách mạng hướng đến:

Hiện Tại.

Một cuộc cách mạng mở rộng:

Outside (Bên ngoài)

Một cuộc cách mạng trở về:

Inside (Bên trong).

Và có lẽ nền văn minh tương lai cần cả hai.

Bởi một nền văn minh chỉ biết đi ra ngoài mà không biết quay về bên trong có thể trở nên cực kỳ mạnh mẽ nhưng thiếu phương hướng.

Một nền văn minh chỉ biết quay vào bên trong mà không dám khám phá thế giới bên ngoài có thể tìm thấy bình an nhưng thiếu khả năng mở rộng.

Con người cần cả khám phá lẫn hiện diện.

Cần cả:

Vũ trụ và Hiện Tại.

Bởi vì, xét cho cùng trong Hệ quy chiếu tổng thể "Vũ trụ chính là Hiện tại".

XXII. MỘT TUYÊN NGÔN CHO TƯƠNG LAI CỦA TIỀN

Có thể tương lai tiền tệ sẽ không được viết bằng một câu duy nhất.

Nhưng chúng ta có thể bắt đầu bằng một tuyên ngôn:

Tiền tệ kỹ thuật số sẽ tìm cách vượt qua biên giới.

Tiền tệ Vũ trụ sẽ tìm cách vượt qua hành tinh.

Tiền tệ truyền thống sẽ tìm cách thích nghi với thời đại số.

Tiền tệ Hiện tại sẽ tìm cách đưa giá trị trở về với đời sống thực.

Bitcoin có thể giải phóng giá trị khỏi một phần giới hạn của địa lý.

Thuyết Hiện Tại có thể đặt câu hỏi về sự lệ thuộc của giá trị vào thời gian.

Một bên mở rộng không gian của tiền.

Một bên tái định nghĩa chiều sâu của tiền.

Và cuối cùng:

Mục tiêu của tiền không phải là làm cho con người trở thành nô lệ của tiền.

Mục tiêu của tiền phải là giúp con người có thêm tự do để sống.

XXIII. KẾT LUẬN: TƯƠNG LAI KHÔNG CHỈ LÀ “DIGITAL”

Có một điều rất dễ xảy ra.

Chúng ta nói:

Digital Currency (Tiền tệ Kỹ thuật số)

Rồi tưởng rằng đó là tương lai.

Nhưng “kỹ thuật số” có thể chỉ là bước trung gian.

Giống như Internet.

Internet ban đầu được xem là một công nghệ mới.

Nhưng cuối cùng nó không còn là “một ngành công nghệ”.

Nó trở thành:

hạ tầng của nền văn minh.

Tiền tệ kỹ thuật số cũng có thể đi theo con đường ấy.

Hôm nay chúng ta gọi là:

Digital Money (Tiền Kỹ thuật số)

Ngày mai có thể là:

Global Money (Tiền Toàn cầu)

Xa hơn:

Universal Money (Tiền Hoàn Vũ).

Và nếu nền văn minh nhân loại thật sự trở thành một nền văn minh liên hành tinh:

Cosmic Money (Tiền Vũ trụ).

Nhưng trong khi tiền đi xa hơn, con người vẫn phải sống ở đâu đó.

Và nơi duy nhất con người thực sự sống là:

HIỆN TẠI.

Đó là lý do có thể tương lai tiền tệ không chỉ có một hướng.

Bitcoin có thể hướng tiền ra Vũ trụ.

Thuyết Hiện Tại có thể hướng tiền trở về Hiện Tại.

Một bên hỏi:

“Tiền có thể đi xa đến đâu?”

Một bên hỏi:

“Giá trị có thể sâu đến đâu?”

Và biết đâu, câu trả lời của thế kỷ XXI không phải là lựa chọn giữa hai con đường.

Mà là nhận ra rằng:

Chúng ta cần cả hai.

Một nền kinh tế đủ mạnh để đi đến các vì sao.

Và một nền văn minh đủ minh triết để biết mình đang đi đâu.

Một hệ thống tiền tệ đủ bền vững để tồn tại qua những cuộc cách mạng công nghệ.

Và một Hệ quy chiếu đủ nhân bản để nhắc chúng ta rằng tiền cuối cùng vẫn phải phục vụ con người.

Vì vậy, nếu một ngày Bitcoin vượt qua được bài kiểm tra của thời đại lượng tử, nó có thể chứng minh rằng một giao thức tiền tệ kỹ thuật số có khả năng sống sót qua những thế hệ công nghệ.

Và nếu một ngày Tiền tệ Hiện tại trở thành một hệ quy chiếu kinh tế thực sự, nó có thể đặt ra một câu hỏi còn sâu hơn:

Nếu tiền là công cụ để mua lại tự do, thì tự do thực sự được sống ở đâu?

Câu trả lời có thể rất giản dị:

Không phải trong quá khứ.

Không phải trong tương lai.

Mà trong HIỆN TẠI.

BITCOIN CÓ THỂ ĐƯA TIỀN ĐẾN VŨ TRỤ.

THUYẾT HIỆN TẠI CÓ THỂ ĐƯA GIÁ TRỊ TRỞ VỀ CON NGƯỜI.

MỘT BÊN LÀ TIỀN TỆ VŨ TRỤ.

MỘT BÊN LÀ TIỀN TỆ HIỆN TẠI.

VÀ CÓ THỂ, ĐÓ CHÍNH LÀ HAI CHÂN TRỜI CỦA TIỀN TỆ TRONG NỀN VĂN MINH VŨ TRỤ.

///---

- [Thuyết Hiện Tại (*)]

Read More