"TỰ DO THỜI GIAN" — HÀNG HÓA ĐẮT NHẤT THẾ GIỚI""
Và vì sao “Hệ quy chiếu Hiện tại” có thể trở thành một trong những tài sản quý giá nhất của con người?
“TỰ DO THỜI GIAN là hàng hóa đắt nhất thế giới này. Và bởi vì, để đạt được "Tự do Thời gian" thì không thể dùng bất kỳ phương pháp nào khác ngoài phương pháp đơn giản là "Hệ quy chiếu Hiện tại". Do đó, "Hệ quy chiếu Hiện tại" sẽ là hàng hóa đắt nhất thế giới! Nếu bạn không tin, tôi không có thời gian để giải thích nó!” — THUYẾT HIỆN TẠI (*)
I. THỨ ĐẮT NHẤT KHÔNG PHẢI LÀ TIỀN
Thế giới đã từng nghĩ rằng thứ đắt nhất là vàng.
Sau đó, con người nghĩ rằng đó là dầu mỏ.
Rồi đất đai.
Bất động sản.
Công nghệ.
Dữ liệu.
Năng lượng.
Trí tuệ.
Nhưng có một thứ mà tất cả những thứ trên đều không thể mua lại:
Khoảnh khắc Hiện tại.
Bạn có thể kiếm lại tiền.
Bạn có thể mua lại một căn nhà.
Bạn có thể xây dựng lại một doanh nghiệp.
Bạn có thể tạo ra một tài sản mới.
Bạn thậm chí có thể phục hồi một nền văn minh sau một cuộc khủng hoảng.
Nhưng bạn không thể mua lại ngày hôm qua.
Một giây đã trôi qua là một giây không thể hoàn lại.
Một tuổi trẻ đã đi qua là một tuổi trẻ không thể mua lại.
Một khoảnh khắc đã bỏ lỡ là một khoảnh khắc không thể đặt hàng lần thứ hai.
Vì vậy, nếu phải tìm một thứ thực sự khan hiếm trên Trái Đất, có lẽ chúng ta không cần tìm trong lòng đất.
Nó nằm ngay trong đời sống của mỗi con người:
HIỆN TẠI.
Và nếu hiện tại là tài nguyên khan hiếm nhất, thì một câu hỏi lớn lập tức xuất hiện:
Điều gì là thứ thực sự có giá trị?
Câu trả lời có thể là: Quyền được tự do đối với thời gian của chính mình.
Đó chính là điều mà Thuyết Hiện Tại gọi là:
"TỰ DO THỜI GIAN"
II. TỰ DO THỜI GIAN KHÔNG PHẢI LÀ CÓ NHIỀU THỜI GIAN
Đây là điểm cần phân biệt.
Một người có thể có rất nhiều thời gian nhưng hoàn toàn không tự do.
Một người có thể có ít thời gian nhưng lại sống rất tự do.
Vậy vấn đề không đơn giản là:
“Tôi có bao nhiêu thời gian?”
Mà là:
“Tôi đang sống như thế nào trong khoảng thời gian mà tôi có?”
Đây là sự khác biệt giữa số lượng thời gian và quyền tự chủ đối với đời sống.
Một người làm việc 12 giờ mỗi ngày có thể kiếm được rất nhiều tiền.
Nhưng nếu toàn bộ 12 giờ ấy bị chi phối bởi:
lịch trình,
deadline,
nợ nần,
áp lực,
kỳ vọng xã hội,
quá khứ,
tương lai,
và sự lo lắng,
thì người ấy có thực sự sở hữu thời gian của mình hay không?
Ngược lại, một người có thể chỉ có một buổi sáng bình thường.
Không tài sản khổng lồ.
Không danh tiếng.
Không quyền lực.
Nhưng người ấy hoàn toàn hiện diện trong buổi sáng đó.
Uống một tách cà phê.
Nhìn ánh nắng.
Nói chuyện với người mình yêu.
Làm công việc có ý nghĩa.
Không bị quá khứ kéo lại.
Không bị tương lai kéo đi.
Không bị chiếc đồng hồ trong đầu liên tục thúc ép.
Trong khoảnh khắc ấy,
người đó đang sở hữu thứ mà rất nhiều người giàu nhất thế giới vẫn đang tìm kiếm.
Đó là: quyền sở hữu đối với Sự Hiện Diện của chính mình.
III. NGHỊCH LÝ LỚN NHẤT CỦA THỜI ĐẠI HIỆN ĐẠI
Con người đã phát minh ra hàng nghìn công nghệ để tiết kiệm thời gian.
Máy móc giúp chúng ta làm việc nhanh hơn.
Internet giúp thông tin truyền đi gần như tức thời.
Điện thoại giúp chúng ta liên lạc trong vài giây.
Trí tuệ nhân tạo giúp tự động hóa hàng loạt công việc.
Robot thay thế nhiều hoạt động thủ công.
Phương tiện giao thông ngày càng nhanh.
Năng suất lao động tăng lên.
Nhưng một nghịch lý xuất hiện:
Càng tiết kiệm thời gian, con người dường như càng thiếu thời gian.
Tại sao?
Bởi vì chúng ta thường không thật sự giải phóng thời gian.
Chúng ta chỉ lấp đầy khoảng trống vừa được tạo ra bằng một nhiệm vụ mới.
Máy tính làm công việc trong một giờ thay vì tám giờ.
Con người không nghỉ bảy giờ.
Con người tìm thêm việc.
Internet giúp gửi thông tin trong vài giây.
Con người không có thêm thời gian.
Con người nhận thêm hàng trăm thông báo.
AI giúp hoàn thành một nhiệm vụ trong vài phút.
Con người không nhất thiết sống chậm hơn.
Họ có thể chỉ làm nhiều thứ hơn.
Đó là lý do:
Tiết kiệm thời gian không đồng nghĩa với Tự do Thời gian.
IV. TỰ DO THỜI GIAN LÀ MỘT THỰC TẠI KHÁC
Nếu hiểu theo tinh thần của Thuyết Hiện Tại, Tự do Thời gian không đơn thuần là có nhiều giờ rảnh hơn.
Nó sâu hơn thế.
Đó là khả năng:
không để quá khứ và tương lai tước quyền hiện hữu đối với Hiện Tại.
Quá khứ có thể trở thành ký ức.
Tương lai có thể trở thành kế hoạch.
Nhưng chỉ có Hiện Tại là nơi đời sống thực sự đang diễn ra.
Bạn không thể sống trong ngày hôm qua.
Bạn cũng không thể sống trong ngày mai.
Bạn chỉ có thể sống:
Bây giờ.
Và chính ở đây, Thuyết Hiện Tại đưa ra một cách nhìn rất đặc biệt:
Nếu con người muốn đạt tới Tự do Thời gian, họ không nhất thiết phải “đánh bại thời gian”.
Họ cần thay đổi:
HỆ QUY CHIẾU.
V. HỆ QUY CHIẾU — THỨ ĐANG ĐIỀU KHIỂN CÁCH CHÚNG TA SỐNG
Hãy tưởng tượng hai người cùng đứng trước một cánh cửa.
Một người nhìn thấy:
“Tôi đã thất bại.”
Người kia nhìn thấy:
“Tôi đang học.”
Cùng một sự kiện.
Nhưng hai thế giới tâm lý hoàn toàn khác nhau.
Một người sống trong quá khứ của sự thất bại.
Người kia sống trong Hiện Tại của sự học hỏi.
Điều gì tạo ra sự khác biệt?
Không nhất thiết là sự kiện.
Mà là:
Hệ quy chiếu.
Một người nhìn cuộc đời bằng hệ quy chiếu của tiền bạc.
Một người bằng danh vọng.
Một người bằng thành công.
Một người bằng thất bại.
Một người bằng quá khứ.
Một người bằng tương lai.
Và Thuyết Hiện Tại đề xuất một sự chuyển đổi căn bản:
Hãy lấy HIỆN TẠI làm hệ quy chiếu.
Không phải để phủ nhận quá khứ.
Không phải để bỏ mặc tương lai.
Mà để đưa cả quá khứ và tương lai trở về đúng vị trí của chúng:
Quá khứ là dữ liệu.
Tương lai là khả năng.
Hiện Tại là nơi hành động xảy ra.
VI. “HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI” LÀ GÌ?
Theo cách diễn đạt của Thuyết Hiện Tại, có thể hiểu đơn giản:
Hệ quy chiếu Hiện tại là cách nhìn thế giới mà trong đó Hiện Tại trở thành điểm quy chiếu trung tâm cho nhận thức, quyết định và hành động.
Điều này nghe có vẻ đơn giản.
Thậm chí quá đơn giản.
Nhưng những thay đổi lớn trong tư duy thường bắt đầu từ những điều tưởng như rất đơn giản.
Con người từng mất hàng thế kỷ để nhận ra rằng Trái Đất không nhất thiết là trung tâm của vũ trụ quan sát.
Trong vật lý hiện đại, việc lựa chọn hệ quy chiếu có thể thay đổi cách chúng ta mô tả một hiện tượng.
Trong đời sống cũng vậy.
Hệ quy chiếu thay đổi → cách nhìn thay đổi → cách quyết định thay đổi → hành vi thay đổi → cuộc đời thay đổi.
Đây chính là lý do “Hệ quy chiếu Hiện tại” trong triết học của Thuyết Hiện Tại được xem như một công cụ nền tảng.
VII. TẠI SAO HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI CÓ THỂ “ĐẮT”?
Nếu một thứ có thể giúp con người:
giảm sự lệ thuộc vào quá khứ,
giảm sự ám ảnh về tương lai,
tập trung vào điều đang có thể làm,
nhìn rõ hơn giá trị của khoảnh khắc,
đưa quyết định vào đúng bối cảnh,
và sống chủ động hơn,
thì giá trị của nó không còn dễ đo bằng tiền.
Bởi vì tiền có thể mua:
thời gian của người khác.
Nhưng tiền không nhất thiết mua được:
sự hiện diện của chính mình.
Bạn có thể thuê người làm việc thay mình.
Bạn có thể thuê trợ lý.
Bạn có thể mua dịch vụ.
Bạn có thể tự động hóa.
Bạn có thể thuê robot.
Nhưng không ai có thể:
Sống trong Hiện Tại thay bạn.
Đó là tài sản không thể chuyển nhượng.
VIII. HÀNG HÓA ĐẮT NHẤT CÓ THỂ KHÔNG PHẢI LÀ THỨ BẠN CÓ THỂ SỞ HỮU
Có một nghịch lý thú vị.
Những thứ quý giá nhất thường không phải là những thứ có thể cầm trong tay.
Không khí.
Ánh sáng.
Niềm tin.
Tình yêu.
Sức khỏe.
Sự tự do.
Ý nghĩa.
Và:
Hiện Tại.
Bạn không thể cất Hiện Tại vào két sắt.
Không thể gửi nó vào ngân hàng.
Không thể đóng gói nó thành một container.
Không thể bảo quản nó trong kho.
Bạn chỉ có thể:
sống cùng nó.
Do đó, nếu gọi “Hệ quy chiếu Hiện tại” là một “hàng hóa”, thì đây là một cách nói mang tính triết học:
Không phải hàng hóa theo nghĩa vật chất thông thường.
Mà là một tài sản nhận thức.
Một công cụ tư duy.
Một hệ điều hành tinh thần.
Một phương thức tổ chức đời sống.
Và nếu nó thực sự giúp con người tiến gần hơn tới Tự do Thời gian, thì giá trị của nó có thể vượt xa giá của một sản phẩm vật chất thông thường.
IX. NGƯỜI GIÀU NHẤT THẾ GIỚI CÓ THỂ KHÔNG PHẢI LÀ NGƯỜI CÓ NHIỀU NHẤT
Có một định nghĩa khác về sự giàu có:
Giàu có là có quyền quyết định mình sẽ sử dụng Hiện Tại của mình như thế nào.
Theo định nghĩa này, tài sản không chỉ là:
Bao nhiêu tiền tôi có?
Mà còn là:
Bao nhiêu quyền tự quyết tôi có đối với đời sống của mình?
Đây là sự chuyển đổi:
Từ Wealth of Money
sang
Wealth of Time
và sâu hơn nữa:
Wealth of Present.
X. TỰ DO THỜI GIAN KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ KHÔNG LÀM GÌ
Một hiểu lầm phổ biến là:
Tự do Thời gian = không làm việc.
Không nhất thiết.
Một người có Tự do Thời gian vẫn có thể làm việc 12 giờ.
Nhưng sự khác biệt nằm ở:
12 giờ đó có phải là lựa chọn của họ hay không?
Một nghệ sĩ có thể làm việc cả ngày vì họ muốn sáng tạo.
Một nhà khoa học có thể thức khuya vì họ đang theo đuổi một câu hỏi lớn.
Một doanh nhân có thể dành nhiều năm xây dựng một công ty.
Một người cha có thể dành hàng giờ chơi với con.
Một người viết có thể ngồi cả buổi trước một trang giấy.
Không ai trong số họ nhất thiết “thiếu tự do”.
Bởi vì:
Tự do không được đo bằng số giờ không làm việc.
Nó được đo bằng:
mức độ chủ động của con người đối với những gì họ làm trong Hiện Tại.
XI. CÔNG NGHỆ CÓ THỂ MUA THỜI GIAN — NHƯNG TRIẾT HỌC CÓ THỂ THAY ĐỔI CÁCH CHÚNG TA SỬ DỤNG NÓ
Đây có thể là một trong những điểm quan trọng nhất.
Công nghệ giúp chúng ta:
làm nhanh hơn.
Kinh tế giúp chúng ta:
mua thời gian của người khác.
Tự động hóa giúp chúng ta:
giảm lao động.
Nhưng một hệ quy chiếu có thể giúp chúng ta:
hiểu thời gian theo một cách khác.
Vì vậy, Tự do Thời gian có thể được nhìn như một bài toán gồm hai tầng.
Tầng thứ nhất: Tự do bên ngoài
tiền,
công nghệ,
tự động hóa,
thu nhập,
tài sản,
hệ thống.
Tầng thứ hai: Tự do bên trong
nhận thức,
sự hiện diện,
khả năng tập trung,
ý nghĩa,
lựa chọn,
Hệ quy chiếu Hiện tại.
Nếu chỉ có tầng thứ nhất, con người có thể có rất nhiều tài nguyên nhưng vẫn bị thời gian chi phối.
Nếu chỉ có tầng thứ hai, con người có thể có sự bình an nội tâm nhưng vẫn phải đối diện với những giới hạn vật chất.
Do đó, một nền kinh tế của Tự do Thời gian có lẽ cần cả hai:
Công nghệ giải phóng thời gian bên ngoài.
Nhận thức giải phóng thời gian bên trong.
XII. VÀ ĐÂY LÀ LÝ DO CÂU NÓI “TÔI KHÔNG CÓ THỜI GIAN ĐỂ GIẢI THÍCH” TRỞ NÊN THÚ VỊ
Câu:
“Nếu bạn không tin, tôi không có thời gian để giải thích nó!”
thoạt nhìn là một câu đùa.
Nhưng bên dưới nó là một nghịch lý triết học.
Nếu bạn thực sự hiểu giá trị của thời gian,
bạn sẽ hiểu rằng:
thời gian để giải thích về Tự do Thời gian cũng chính là một phần của bài toán.
Một người đang cố chứng minh rằng thời gian quý giá bằng cách tiêu tốn toàn bộ thời gian của mình để chứng minh điều đó... có thể đang bỏ lỡ chính điều mình muốn chứng minh.
Và đây là một câu hỏi rất sâu:
Nếu một tư tưởng về Tự do Thời gian khiến bạn phải mất quá nhiều thời gian để hiểu nó, liệu tư tưởng ấy có đang tự mâu thuẫn với chính mình?
Có lẽ câu trả lời của Thuyết Hiện Tại là:
Không cần quá nhiều thời gian để bắt đầu.
Hãy bắt đầu từ một điều đơn giản:
Quay trở về Hiện Tại.
XIII. HIỆN TẠI KHÔNG CẦN BẠN TIN
Đây có lẽ là điểm đặc biệt nhất.
Bạn không cần tin rằng Hiện Tại tồn tại.
Bạn đang ở đó.
Bạn không cần tin rằng mình đang sống.
Bạn đang sống.
Bạn không cần tin rằng khoảnh khắc này đang xảy ra.
Nó đang xảy ra.
Vấn đề không phải:
“Hiện Tại có thật không?”
Mà là:
“Tôi đang sử dụng Hiện Tại của mình như thế nào?”
Đây là sự chuyển đổi từ niềm tin sang trải nghiệm.
Từ lý thuyết sang thực hành.
Từ khái niệm sang đời sống.
Và có lẽ đó chính là tinh thần sâu xa nhất của một “Hệ quy chiếu Hiện tại”.
XIV. MỖI NGÀY CHÚNG TA ĐỀU ĐƯỢC TRAO MỘT “TÀI SẢN” MÀ KHÔNG AI CÓ THỂ TÍCH TRỮ
Mỗi buổi sáng, cuộc đời trao cho bạn một thứ.
Không phải tiền.
Không phải vàng.
Không phải Bitcoin.
Không phải cổ phiếu.
Không phải bất động sản.
Mà là:
một Hiện Tại mới.
Nhưng tài sản này có một quy luật kỳ lạ:
Bạn càng giữ nó, bạn càng mất nó.
Bạn càng cố tích trữ nó, nó càng trôi đi.
Bạn chỉ có thể sử dụng nó.
Đó chính là nghịch lý của thời gian.
Và cũng chính là lý do:
Giá trị của Hiện Tại không nằm ở khả năng sở hữu nó, mà nằm ở khả năng sống cùng nó (và chia sẻ nó).
XV. TỪ “TIME-MANAGEMENT” ĐẾN “PRESENCE-MANAGEMENT”
Thế giới hiện đại đã phát triển cả một ngành công nghiệp mang tên:
Time Management — Quản trị thời gian.
Con người học cách:
lập lịch,
chia giờ,
đặt deadline,
ưu tiên,
tối ưu năng suất,
quản lý công việc.
Nhưng Thuyết Hiện Tại đặt ra một câu hỏi khác:
Có phải chúng ta thật sự cần quản lý “thời gian”, hay cần quản lý cách mình hiện diện trong Hiện Tại?
Từ đó có thể xuất hiện một khái niệm:
PRESENCE-MANAGEMENT
QUẢN TRỊ SỰ HIỆN DIỆN
Không phải:
“Tôi còn bao nhiêu thời gian?”
Mà:
“Tôi đang làm gì với khoảnh khắc này?”
Không phải:
“Làm thế nào để có thêm 5 giờ?”
Mà:
“Làm thế nào để 1 giờ này thực sự thuộc về tôi?”
Không phải:
“Khi nào tôi mới bắt đầu sống?”
Mà:
“Tại sao không bắt đầu sống ngay bây giờ?”
XVI. NỀN KINH TẾ CỦA TƯƠNG LAI CÓ THỂ LÀ NỀN KINH TẾ CỦA GIẢI PHÓNG THỜI GIAN
Nếu nhìn xa hơn, đây không chỉ là một vấn đề triết học.
Nó có thể trở thành một vấn đề kinh tế.
Trong nền kinh tế truyền thống, rất nhiều thứ được định giá bằng:
tiền.
Nhưng trong một nền kinh tế ngày càng tự động hóa, khi AI và robot có thể làm nhiều công việc hơn, một câu hỏi mới sẽ nổi lên:
Con người sẽ làm gì với thời gian được giải phóng?
Đây là một câu hỏi lớn.
Bởi vì giải phóng con người khỏi lao động không tự động tạo ra một cuộc sống có ý nghĩa.
Nếu con người có thêm 8 giờ nhưng không biết làm gì với 8 giờ ấy, họ không nhất thiết trở nên tự do.
Họ chỉ có:
8 giờ trống.
Tự do bắt đầu khi con người biết:
mình muốn dùng những giờ đó cho điều gì.
Vì vậy, nền kinh tế tương lai có thể không chỉ cạnh tranh về:
sản xuất nhiều hơn.
Mà còn cạnh tranh về:
giải phóng thời gian nhiều hơn.
XVII. MỘT NỀN KINH TẾ MỚI: “CURRENT ECONOMY” (NỀN KINH TẾ HIỆN TẠI)
Nếu phát triển tiếp tư tưởng này, có thể hình dung một nền kinh tế lấy Hiện Tại làm trung tâm:
CURRENT ECONOMY — NỀN KINH TẾ HIỆN TẠI.
Trong đó, giá trị không chỉ được đo bằng lượng tài sản một người sở hữu.
Mà còn bằng:
thời gian được giải phóng,
quyền lựa chọn,
khả năng tự chủ,
chất lượng trải nghiệm,
mức độ hiện diện,
ý nghĩa của hành động.
Khi đó, một sản phẩm tốt không chỉ là sản phẩm giúp bạn:
kiếm nhiều tiền hơn.
Mà có thể là sản phẩm giúp bạn:
có thêm quyền đối với Hiện Tại.
Một dịch vụ tốt không chỉ giúp bạn:
làm nhanh hơn.
Mà giúp bạn:
sống tốt hơn với khoảng thời gian được giải phóng.
Đó là một sự thay đổi rất lớn trong cách định nghĩa:
GIÁ TRỊ.
XVIII. HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI NHƯ MỘT “TÀI SẢN VÔ HÌNH”
Nếu vàng là tài sản vật chất,
Bitcoin là tài sản kỹ thuật số,
thì theo cách diễn giải của Thuyết Hiện Tại:
Hệ quy chiếu Hiện tại có thể được xem như một tài sản nhận thức.
Nó không nằm trên blockchain.
Không nằm trong ngân hàng.
Không nằm trong két sắt.
Nó nằm trong:
cách con người nhìn thế giới.
Và đây là điều khiến loại tài sản này đặc biệt:
Bạn không mất nó khi chia sẻ.
Bạn càng chia sẻ, nó càng có thể lan rộng.
Bạn không cần vận chuyển nó.
Bạn không cần khai thác từ lòng đất.
Bạn không cần xin phép một trung tâm quyền lực để bắt đầu sử dụng nó.
Chỉ cần:
nhận ra.
XIX. "HÀNG HÓA ĐẮT NHẤT" CÓ THỂ LÀ MỘT CÁCH NHÌN
Có lẽ cuối cùng, điều Thuyết Hiện Tại muốn nói không phải là:
“Hệ quy chiếu Hiện tại phải được bán với giá cao nhất.”
Mà là:
“Hãy nhận ra giá trị mà bạn đang bỏ qua.”
Bởi vì thứ quý giá nhất đôi khi không phải thứ có giá cao nhất trên thị trường.
Một bức tranh có thể trị giá hàng triệu đô la.
Nhưng nó không thể mua lại một khoảnh khắc với người đã mất.
Một căn biệt thự có thể trị giá hàng chục triệu đô la.
Nhưng nó không thể mua thêm một tuổi trẻ.
Một công ty có thể trị giá hàng tỷ đô la.
Nhưng nó không thể đảm bảo rằng người sở hữu nó sẽ sống được một Hiện Tại có ý nghĩa.
Cho nên:
Giá thị trường và giá trị tồn tại là hai thứ khác nhau.
Và Tự do Thời gian thuộc về tầng thứ hai.
XX. CUỘC CÁCH MẠNG LỚN NHẤT CÓ THỂ KHÔNG PHẢI LÀ THÊM VÀO — MÀ LÀ BỎ ĐI
Con người thường nghĩ tiến bộ nghĩa là:
thêm.
Thêm công nghệ.
Thêm tốc độ.
Thêm dữ liệu.
Thêm tiền.
Thêm tài sản.
Thêm kết nối.
Thêm thông tin.
Nhưng có một dạng tiến bộ khác:
bỏ đi.
Bỏ đi những thứ không cần thiết.
Bỏ đi sự ám ảnh quá mức với quá khứ.
Bỏ đi nỗi sợ tương lai.
Bỏ đi những mục tiêu không còn thuộc về mình.
Bỏ đi những cuộc đua không cần thiết.
Bỏ đi sự lệ thuộc vào chiếc đồng hồ bên ngoài.
Và cuối cùng:
trở về Hiện Tại.
Nếu đây là một cuộc cách mạng, thì nó là một cuộc cách mạng rất kỳ lạ.
Không bắt đầu bằng việc chiếm lấy một lãnh thổ.
Không bắt đầu bằng việc sở hữu một tài sản.
Không bắt đầu bằng việc đánh bại một đối thủ.
Mà bắt đầu bằng:
một sự thay đổi trong nhận thức.
XXI. TỰ DO THỜI GIAN BẮT ĐẦU TỪ MỘT CÂU HỎI
Có lẽ mỗi người nên tự hỏi:
“Nếu hôm nay là một tài sản duy nhất được trao cho tôi và tôi không thể giữ nó đến ngày mai, tôi sẽ sử dụng nó như thế nào?”
Không phải:
“Ngày mai tôi sẽ làm gì?”
Mà:
“Ngay bây giờ tôi đang làm gì?”
Không phải:
“Sau này tôi sẽ sống.”
Mà:
“Tôi đang sống như thế nào?”
Không phải:
“Khi giàu tôi sẽ tự do.”
Mà:
“Tôi có thể tạo thêm một chút tự do ngay trong Hiện Tại này không?”
Đây chính là nơi triết học trở thành hành động.
XXII. VÀ CÓ LẼ “HỆ QUY CHIẾU HIỆN TẠI” KHÔNG PHẢI LÀ ĐIỂM ĐẾN
Nó là:
điểm bắt đầu.
Bởi vì khi thay đổi hệ quy chiếu, bạn bắt đầu nhìn lại:
Công việc.
Tiền bạc.
Kinh doanh.
Công nghệ.
Gia đình.
Giáo dục.
Sức khỏe.
Thành công.
Hạnh phúc.
Tự do.
Tất cả đều có thể được đặt lại trong một câu hỏi:
“Điều này đang tạo ra giá trị gì cho Hiện Tại của con người?”
Đây có thể trở thành một tiêu chuẩn mới.
Một tiêu chuẩn rất đơn giản.
Nhưng cũng rất mạnh.
XXIII. “TỰ DO THỜI GIAN” — TÀI SẢN MÀ KHÔNG AI CÓ THỂ GIỮ HỘ BẠN
Có những tài sản bạn có thể giao cho ngân hàng.
Có những tài sản bạn có thể giao cho người quản lý.
Có những tài sản bạn có thể để lại cho con cháu.
Nhưng có một tài sản không ai có thể sống thay bạn:
Hiện Tại.
Không ai có thể ăn thay bạn.
Không ai có thể yêu thay bạn.
Không ai có thể cảm nhận ánh nắng thay bạn.
Không ai có thể sống khoảnh khắc này thay bạn.
Vì thế, Tự do Thời gian cuối cùng không phải là:
có thêm thời gian.
Mà là:
có quyền sống với thời gian của mình.
Và sâu hơn nữa:
có quyền hiện diện trong chính cuộc đời mình.
XXIV. KẾT LUẬN — NẾU BẠN KHÔNG TIN, TÔI KHÔNG CÓ THỜI GIAN ĐỂ GIẢI THÍCH
Có lẽ câu nói ban đầu nên được đọc lại một lần nữa:
“TỰ DO THỜI GIAN là hàng hóa đắt nhất thế giới này. Và bởi vì, để đạt được ‘Tự do Thời gian’ thì không thể dùng bất kỳ phương pháp nào khác ngoài phương pháp đơn giản là ‘Hệ quy chiếu Hiện tại’. Do đó, ‘Hệ quy chiếu Hiện tại’ sẽ là hàng hóa đắt nhất thế giới! Nếu bạn không tin, tôi không có thời gian để giải thích nó!”
Nó vừa là một tuyên ngôn.
Vừa là một nghịch lý.
Vừa là một lời mời.
Một lời mời hãy nhìn lại thứ mà chúng ta thường xuyên sử dụng nhưng hiếm khi thật sự trân trọng:
HIỆN TẠI.
Chúng ta đi tìm tự do ở rất xa.
Trong tiền bạc.
Trong công nghệ.
Trong thành công.
Trong tài sản.
Trong tương lai.
Trong một ngày nào đó mà chúng ta gọi là:
“Sau này.”
Nhưng có thể nơi duy nhất mà Tự do thực sự có thể bắt đầu lại nằm ở nơi đơn giản nhất:
BÂY GIỜ.
Bạn không cần đợi giàu mới bắt đầu.
Không cần đợi thành công.
Không cần đợi thế giới thay đổi.
Không cần đợi một nền văn minh mới.
Không cần đợi một công nghệ mới.
Không cần đợi một ngày hoàn hảo.
Bởi vì:
Hiện Tại đã ở đây.
Và nếu Hiện Tại là nơi duy nhất mà đời sống thực sự xảy ra, thì khả năng nhận biết, lựa chọn và sống trọn vẹn trong Hiện Tại chính là một trong những dạng tự do căn bản nhất mà con người có thể sở hữu.
Có thể chúng ta đã dành hàng nghìn năm để cố gắng mua thời gian.
Có thể thế kỷ này sẽ là thời kỳ con người bắt đầu học cách:
GIÀNH LẠI QUYỀN SỞ HỮU SỰ HIỆN DIỆN.
Và nếu một ngày nào đó thế giới thật sự hiểu được giá trị của điều này, thì có lẽ “Hệ quy chiếu Hiện tại” sẽ không còn chỉ là một khái niệm triết học.
Nó có thể trở thành:
một cách sống.
một tiêu chuẩn giá trị.
một phương pháp tư duy.
một nền kinh tế.
một nền văn hóa.
Và xa hơn nữa—
một cuộc cách mạng về cách con người sử dụng tài sản quý giá nhất mà họ từng có:
CHÍNH KHOẢNH KHẮC ĐANG SỐNG.
Bởi cuối cùng, chúng ta không thật sự được trao cả cuộc đời trong một lần.
Chúng ta chỉ được trao:
MỘT HIỆN TẠI.
Rồi một Hiện Tại khác.
Rồi một Hiện Tại khác nữa.
Và chính chuỗi những Hiện Tại ấy—
làm nên toàn bộ cuộc đời.
Cho nên, nếu có một thứ đáng để trở thành "hàng hóa đắt nhất thế giới", có lẽ không phải là thứ nằm trong kho.
Mà là thứ:
không thể lưu kho.
Không thể vay mượn.
Không thể chuyển nhượng.
Không thể mua lại.
Không thể quay về.
Chỉ có thể:
SỐNG.
Đó là Hiện Tại.
Đó là Tự do Thời gian.
Và đó là lời mời của THUYẾT HIỆN TẠI (*).
///---
- [THUYẾT HIỆN TẠI (*)]
